حضانت کودکان در فقه اسلامی صفحه 102

1- المبسوط، 3/239؛ تحریر الاحکام، 1/247.

2- السرائر، 2/471.

3- تذکره الفقهاء، 2/299.

4- مستمسک العروه الوثقی، 12/130.

5- شرایع الاسلام، 2/420؛ تذکره الفقهاء، 2/299.

6- روضه الطالبین، 6/495.

7- تذکره الفقهاء، 2/299.

8- المبسوط، 3/239؛ السرائر، 2/472.

نسبت میان شیردهی و نگهداری کودک

آخرین مطلبی که در بحث «دستمزد شیردهی» مطرح است، ارتباط میان شیردهی و نگهداری کودک (رضاع و حضانت) است.

برای بسیاری از فقیهان و مفسران این سؤال مطرح است که اگر مادر برای شیر دادن به کودک خود از پدر یا جانشینان او (علی الوارث مثل ذلک)، دستمزد بگیرد، آیا غیر از

شیر دادن، وظایف دیگری چون شستشوی لباس و یا حمام کردن کودک خود را نیز بر عهده دارد یا نه؟

نظریه اول، اجاره بر رضاع شامل حضانت نمی شود و بالعکس: برخی از فقیهان بر این باورند که حضانت غیر از شیردهی است، زیرا آنها دو منفعت متغایر و غیر متلازم

هستند، پس اجاره بر یکی، مستلزم اجاره بر دیگری نیست(1)؛ مگر اینکه در قرارداد شیردهی، شرط حضانت هم بکند(2)، چرا که اگر مادر دستمزد بیشتری از آنچه دیگران می گیرند، درخواست کند، پدر می تواند کودک را برای شیر خوردن از مادر گرفته به زن دیگری بسپارد ولی حق حضانت مادر از بین نمی رود(3).

بنابر این، گرفتن دستمزد برای شیردهی، شامل حضانت نمی شود، همچنان که گرفتن دستمزد برای پرستاری از کودک، در برگیرنده شیر دادن به او نمی شود(4)؛ پس می شود زن را برای شیر دادن و حضانت اجیر کرد(5)، همچنان که می شود تنها برای یکی از آنها به کار گرفت(6).

نظریه دوم، اجاره بر رضاع شامل حضانت می شود و بالعکس: گروهی از عالمان

دینی با پذیرش ملازمه میان شیردهی و حضانت، معتقدند که هرگاه مادر برای شیر دادن به کودک خود از پدر دستمزد بگیرد، ملزم به انجام خدماتی چون شستشوی لباس، حمام