حضانت کودکان در فقه اسلامی صفحه 108

1- زاد المسیر، 8/45.

2- جامع البیان، 28/190، شماره26625؛ تفسیر قرطبی، 18/172.

3- جامع البیان، 28/191، شماره26628.

4- جامع البیان، 28/191، شماره26628؛ جصاص، احکام القرآن، 3/619.

5- جامع البیان، 28/191، شماره26626.

6- جصاص، احکام القرآن، 3/619.

7- جامع البیان، 28/191.

فصل پنجم: وظایف متقابل پدر و مادر در دوره شیردهی

بررسی فقهی جمله «لا تُضارَّ والِدَهٌ بِوَلَدِها وَ لا مَوْلُودٌ لَهُ بِوَلَدِهِ»

اشاره

پس از آنکه مشخص شد مادر می باید دوره شیردهی را در صورت خواست پدر به پایان برساند و پدر نیز در مقابل، عهده دار تأمین هزینه های زندگی او در خلال این مدت

است؛ باید معلوم شود که جدایی پدر و مادر نباید وسیله ای برای آسیب زدن آنها به یکدیگر یا فرزندشان شود.

معنا شناسی

این قسمت از آیه که مرکّب از دو بخش عاطف و معطوف است، به دو جمله مستقل تقسیم می شود، یعنی «لاتضار والده بولدها» و «لاتضار مولود له بولده» و از آنجا که فعل

«تضار» به دو شکل معلوم (لا تُضارُّ) و مجهول (لا تُضارَّ) قرائت شده که در صورت اول

دو کلمه «والده» و «مولود له» فاعل و در صورت دوم نایب فاعل آن خواهند بود و در معنای آن دو احتمال قابل تصوّر است:

احتمال اول، آسیب زدن والدین به کودک: بر این اساس، خداوند در مقام باز داشتن

پدر و مادر از آسیب زدن به کودک خود برآمده، می فرماید: مادر نباید به فرزند خود آسیب بزند، پدر نیز نباید به فرزند خود آسیب بزند.

نقد: طبری با عنایت به مفهوم «ضرار» این احتمال را در معنی آیه صحیح نمی داند. او معتقد است آنچه که قرآن ما را از انجام آن باز داشته است، «ضرار» است و نه «ضرر» و