حضانت کودکان در فقه اسلامی صفحه 164

1- مجمع البیان، 7/22.

2- المیزان، 14/151.

3- جامع البیان، 16/204.

4- التبیان، 8/135؛ فتح القدیر، 4/161.

5- مجمع البیان، 7/420.

6- زاد المسیر، 5/198.

7- تفسیر ابن کثیر، 3/155: «مَثَل الصانع الذی یحتسب فی صنعته الخیر کَمَثَل اُم موسی ترضع ولدها و تأخذ أجرها».

8- آل عمران3 / 37.

9- آل عمران3 / 44.

مفهوم کفالت: در هر دو آیه بحث کفالت زکریا علیه السلام از مریم علیهماالسلام مطرح است، ولی باید دید منظور از کفالت چیست؟

همچنان که پیشتر نیز گفتیم، مفسران در توضیح معنای کفالت زکریا علیه السلام از مریم علیهماالسلام، احتمال هایی را کم و بیش نزدیک به هم، ذکر کرده اند: 1- بر عهده گرفتن تأمین هزینه های

زندگی یک انسان(1) 2- تأمین هزینه های زندگی و انجام کارهای انسان(2) 3- زیر پر و بال قرار دادن(3) 4- تعهد به انجام کارهای انسان(4).

دلیل اختلاف بنی اسرائیل: از آیه دوم چنین بر می آید که در به عهده گرفتن کفالت مریم، میان بزرگان بنی اسرائیل از یک سو و زکریا علیه السلام از سوی دیگر، اختلاف به وجود می آید که قرآن با تعجب ازآن یاد می کند.

در اینکه چرا این اختلاف به وجود آمده و چرا قرآن از آن با تعجب یاد می کند، دو احتمال مطرح شده است:

اول، تعجب از تمایل همه بر کفالت مریم علیهماالسلام: این تمایل ناشی از چند چیز می تواند باشد:

فضیلت مریم علیهماالسلام: برخی از مفسران بر این باورند که جایگاه و منزلت معنوی مریم علیهماالسلام و برخورداری وی از سجایای اخلاقی، عاملی است در ترغیب زکریا علیه السلامو سایر بزرگان بنی اسرائیل بر کفالت او(5).

پیوند خویشاوندی و ملاحظات اجتماعی: گروهی از مفسران نیز معتقدند این اختلاف از آن جهت به وجود آمده است که زکریا خود را از دیگران در این کار سزاوارتر می دانست زیرا همسر او، خاله مریم علیهماالسلام بود(6)؛ و از سوی دیگر بزرگان بنی اسرائیل