حضانت کودکان در فقه اسلامی صفحه 272

1- مسند شافعی، ص288.

2- السرائر، 2/654.

3- الإستبصار، 4/170، شماره642.

4- فقه الصادق، 22/310.

افزون بر این، بر اساس جمله «فإذا مات الأب فالاُم أحق من العصبه»، هرگاه پدر بمیرد، مادر سزاوارتر است به کودک از خویشان پدری، از روایت داود بن حصین، باید گفت که خویشان

پدری مقدّم بر همه افراد بوده، پس از مادر عهده دار انجام این وظیفه می شوند، پس دلیلی ندارد که دیگران را بر آنها مقدّم بداریم.

البته معلوم است که نمی توان با استفاده از آیه «وَ أُولُوا الأرْحَامِ بَعْضُهُمْ أَولی بِبَعْضٍ فِی کِتَابِ اللّهِ»(1)، اثبات کرد که مادر بر عصبه مقدّم است(2)، چون این آیه ناظر به تقدیم وارثی خاص بر وارث دیگر نیست، بلکه تنها بر اصل رعایت ترتیب میان وارثان، تأکید می ورزد.

نتیجه

از آنچه گذشت چنین به دست آمد که اگر پدر و مادر کودک زنده نباشند، اداره زندگی او به ترتیب به پدر بزرگ پدری، وصیِّ پدر یا پدر بزرگ و حاکم اسلامی منتقل می شود.