حضانت کودکان در فقه اسلامی صفحه 277

1- جواهر الکلام، 31/287.

2- مسالک الأفهام، 13/20.

3- من لا یحضره الفقیه، 4/344، شماره5719.

4- عوالی اللئالی، 3/496، شماره15.

5- الکافی، 7/143، شماره5.

می شود که در این مطلب دقت شود که صدوق آن را در خلال چند حدیث دیگر از پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله، با این مضامین نقل می کند: «الاسلام لایزید و لاینقص»(1)، اسلام می افزاید ولی چیزی کم نمی کند؛ «فالاسلام یزید المسلم خیرا و لایزیده شرا»(2)، اسلام به مسلمان خیر می افزاید ولی شرّ او را زیاد نمی کند.

نا گفته نماند که تنها ابن ابی جمهور احسایی این حدیث را در یک جا بدون ذکر ذیل آن به صورت قانونی کلّی به این شکل: «الاسلام یعلو و لایعلی علیه»(3)، اسلام بر هر چیزی برتری می یابد ولی چیزی بر اسلام برتری نمی یابد، نقل کرده که نمی تواند مبنای حکم فقهی قرار بگیرد.

اجمال مفهومی: اگر فرض کنیم که حدیث نبوی دلالت بر اصلی کلی داشته باشد که در همه ابواب فقهی قابل استناد باشد، معنای آن چیست؟

فقها در اینکه معنای این جمله چیست، احتمالات متعددی را مطرح کرده اند که وجود آنها باعث اجمال معنای حدیث و عدم صحت استدلال به آن می شود؛ آن احتمالات از این قرار است:

1- اسلام بر بقیه ادیان غلبه پیدا می کند(4)؛ 2- اسلام برترین ادیان است(5)؛ 3- حقیقت اسلام مبتنی بر دلایل واضح و برهان های آشکار است، پس اسلام به خودی خود، برتری دارد(6)؛ 4- عدم برتری غیر مسلمان بر مسلمان(7)؛ 5- تشویق مسلمانان به گسترش و سیطره علمی و خارجی جهانی اسلام(8)؛ 6- اسلام نسخ نمی شود(9)؛ 7- جعل احکام شرعی که باعث برتری مسلمان می شود(10)؛ 8- جواز برتری مسلمان بر غیر مسلمان(11)