حضانت کودکان در فقه اسلامی صفحه 283

1- الکافی، 6/45، شماره5؛ تهذیب الاحکام، 8/107، شماره361.

2- الکافی، 5/492، شماره1.

3- جامع المدارک، 4/476.

4- جامع المدارک، 4/476.

5- الجامع الصغیر، 2/745، شماره9872؛ کنز العمال، 5/576-577، شماره14023 و9/75، شماره 25023؛ الکامل فی ضعفاء الرجال، 6/418؛ الفردوس بمأثور الخطاب، 5/131؛ السنن الکبری، 8/5؛ نصب الرایه، 6/266.

6- مسند احمد، 5/413؛ همچنین ر.ک: سنن دارمی، 2/228؛ سنن ترمذی، 2/376، شماره1301 و3/64، شماره1613؛ السنن الکبری، 9/1260؛ مسند شهاب، 1/280، شماره455-456؛ عوالی اللئالی، 2/249، شماره20.

مطلب که حق حضانت مستثنای از منافع برده است؛ بر این باورند که می شود آزادگی را در درستی حضانت شرط ندانست(1).

حبس و تبعید مادر: در زمان ما، بحث از احکام بردگی به خاطر از بین رفتن موضوع آن، بی فایده است، ولی این بحث به حکم تنقیح مناط، در دو مورد، یعنی جایی که مادر به واسطه ارتکاب جرمی زندانی شده یا در اردوگاه کار اجباری زندگی می کند، می تواند سودمند باشد.

توضیح مطلب: بر اساس مقررات حقوقی اسلام، اگر انسان غیر مسلمانی با شرایطی خاص به بردگی فرد مسلمانی درآید، از اِعمال قدرت در بسیاری از امور زندگی خود محروم بوده، نمی تواند به جهت برقراری رابطه مالکی و مملوکی، مستقل از مالک خود، درباره زندگی اش تصمیمگیری کند.

تردیدی نیست که این ملاک ها در مورد انسانی که در زندان یا اردوگاه کار اجباری به سر می برد نیز می تواند یافت شود، حال جای این سؤال است که آیا کودک به همراه مادرش به زندان فرستاده می شود تا زیر نظر مادر به زندگی خود ادامه دهد، هرچند مادر

در اداره زندگی خود، قادر به تصمیمگیری مستقل نیست یا کودک را از مادر جدا کرده، به واسطه نا مناسب بودن فضای چنین مکان هایی و تأثیر منفی ای که بر روند شکل گیری شخصیت کودک می گذارد، او به پدر یا کسانی که از نظر حقوقی جانشین او هستند، سپرده می شود؟

فارغ بودن از حقوق زوجیت

از جمله شرایط مادر برای بر عهده گرفتن نگهداری کودک خود، این است که نباید در خلال این مدت ازدواج کند(2).

بررسی دلایل: برای اثبات چنین شرطی، فقهای مسلمان به دلایلی استناد کرده اند: