حضانت کودکان در فقه اسلامی صفحه 299

1- کشف اللثام، 2/107.

2- نهایه المرام، 1/469.

به بیماری های روانی با تشخیص پزشکی قانونی 4- سوء استفاده از طفل یا اجبار او به ورود در مشاغل ضد اخلاقی مانند فساد و فحشاء، تکدی گری و قاچاق 5- تکرار ضرب و جرح خارج از حد متعارف»(1).

مرحوم نجفی ضمن توجه به همین مطلب می نویسد: «اگر ظاهر شود امین نبودن مادر نسبت به فرزندش، ممکن است ادعا شود که حضانت او ساقط شده، اطلاق روایات حضانت شامل آن نمی شوند»(2).

افزون بر این، اگر حضانت کودک و سپردن او به یکی از پدر یا مادرش را نوعی امانت بدانیم، عموماتی که امین بودن فرد را در باب امانت معتبر می دانند، دلیلی خواهند بود بر اعتبار این شرط در مسأله حضانت.

فرزند علامه بزرگوار حلّی در این باره می نویسد: «حضانت از آن جهت که امانت است، زیبنده شخص فاسق نیست»(3).

البته واضح است که برای سپردن کودک به یکی از پدر یا مادر، نیازی به احراز عدالت آنها به خصوص اگر معنای آن را ملکه نفسانیِ ترکِ گناه بدانیم، نیست(4)؛ چرا که اصل

اعتبار چنین شرطی در هیچ یک از ابواب فقهی مستند به دلیل نیست.

بهترین شاهد بر صحت این ادعا، روایاتی است که در مقام تعریف عدالت یا بیان روش شناسایی انسان عادل، مواردی را از این دست، بر می شمرند:

ستم نکردن، به وعده خویش پایبند بودن(5)، توبه کردن از گناه پس از اجرای حد الهی، به غیر حق گواهی ندادن یا متهم به این کار نبودن(6)، به عفت و پاکدامنی معروف بودن،