- اشاره 19
- پیشگفتار 20
- مواد سازنده شیر مادر 21
- ارزش شیر مادر در متون دینی 23
- روش شیر دادن به کودکان 27
- پیشگفتار 28
- مدت شیردهی 31
- اشاره 31
- شیردهی پس از دو سالگی اثر حقوقی ندارد 32
- پیشگفتار 35
- «الوالدات» 38
- بررسی فقهی جمله «وَ الْوَالِدَاتُ یُرْضِعْنَ أولادَهُنَّ حَوْلَیْنِ کَامِلَیْنِ لِمَنْ أرادَ أنْ یُتِمَّ الرَّضاعَهَ» 38
- اشاره 38
- «یرضعن» 42
- «حولین کاملین» 50
- «لمن أراد أن یتمّ الرضاعه» 56
- بررسی فقهی جمله «وَ عَلَی الْمَوْلُودِ لَهُ رِزْقُهُنَّ وَ کِسْوَتُهُنَّ بِالْمَعْرُوفِ» 69
- «علی المولود له» 69
- اشاره 69
- اشاره 69
- «رزقهن و کسوتهن» 73
- «بالمعروف» 77
- بررسی فقهی جمله «لا تُکَلَّفُ نَفْسٌ إلاّ وُسْعَها» 79
- بررسی فقهی جمله «فَإنْ أَرْضَعْنَ لَکُمْ فَأتُوهُنَّ أُجُورَهُنَّ» 80
- اشاره 80
- برقراری رابطه استیجاری میان زن و شوهر 83
- اختیار و اولویت مادر در شیر دادن به کودک خود 90
- چگونگی دخالت مادر در شیردهی به کودکِ خود 92
- پرداخت هزینه های شیردهی 94
- گرفتن دستمزد برای شیر دادن به کودکِ دیگران 100
- بررسی فقهی جمله «وَ أتَمِرُوا بَیْنَکُمْ بِمَعْرُوفٍ» 103
- بررسی فقهی جمله «لِیُنْفِقْ ذُو سَعَهٍ مِنْ سَعَتِهِ وَ مَنْ قُدِرَ عَلَیْهِ رِزْقُهُ فَلْیُنْفِقْ مِمّا اتیهُ اللَّهُ» 104
- معنا شناسی 108
- اشاره 108
- بررسی فقهی جمله «لا تُضارَّ والِدَهٌ بِوَلَدِها وَ لا مَوْلُودٌ لَهُ بِوَلَدِهِ» 108
- «علی الوارث» 117
- بررسی فقهی جمله «وَ عَلَی الْوارِثِ مِثْلُ ذلِکَ» 117
- اشاره 117
- «مثل ذلک» 122
- بررسی فقهی جمله «فَإنْ أرَادَا فِصَالاً عَنْ تَرَاضٍ مِنْهُمَا وَ تَشَاوُرٍ فَلا جُنَاحَ عَلَیْهِمَا» 134
- اشاره 134
- «فإن أرادا» 134
- «فصالاً» 135
- «عن تراض منهما و تشاور» 137
- نسبت میان رضاع و فصال در روایات 143
- پیشگفتار 146
- «و إن أردتم أن تسترضعوا أولادکم» 148
- بررسی فقهی جمله «وَ إنْ اَرَدْتُّمْ أنْ تَسْتَرْضِعُوا أوْلادَکُمْ فَلاجُنَاحَ عَلَیْکُمْ إذَا سَلَّمْتُمْ ما آتَیْتُمْ بِالْمَعْرُوفِ» 148
- اشاره 148
- «إذا سلّمتم ما آتیتم» 151
- «بالمعروف» 153
- بررسی فقهی جمله «وَ إنْ تَعاسَرْتُمْ فَسَتُرْضِعُ لَهُ أُخْرَی» 156
- اشاره 160
- اشاره 161
- کاربردهای قرآنی 161
- اشاره 161
- کفالت حضرت زکریا علیه السلام از مریم علیهماالسلام 163
- تعریف حضانت 167
- اشاره 167
- تعریف لغوی 167
- اشاره 167
- تعریف اصطلاحی 168
- تعریف حق و حکم 174
- اشاره 174
- حق یا حکم بودن حضانت 174
- نظریات مطرح در متون فقهی 176
- اصلِ در حضانت 183
- اشاره 186
- اشاره 186
- مرحله اول، حضانت کودک پیش از دو سالگی 186
- مضمون روایات 187
- بررسی و جمع بندی روایات 191
- ارتباط میان حضانت مادر و مباشرت در رضاع 196
- مرحله دوم، حضانت کودک پس از دو سالگی 202
- فرض اول: زنده بودن پدر و مادر 202
- اشاره 202
- فرض دوم: زنده بودن یکی از پدر و مادر 221
- فرض سوم: زنده نبودن هیچ یک از پدر و مادر 250
- شرایط نگهداری کودک 273
- اشاره 273
- اشاره 273
- اسلام 273
- عقل 278
- آزادگی 280
- فارغ بودن از حقوق زوجیت 283
- امانتداری 295
- اقامت مادر 301
- عدم تغییر محل سکونت پدر 303
- سلامت از بیماری های مزمن و مسری 304
- از بین رفتن شرایط مادر 311
- از بین رفتن شرایط لازم برای نگهداری کودک 311
- اشاره 311
- از بین رفتن شرایط پدر 313
- بازگشت دوباره شرایط 316
- اشاره 316
- بازگشت دوباره شرایط در مادر 317
- اشاره 318
- اصول روابط کودک و مادر 319
- اشاره 319
- رابطه کودک با مادر 319
- رابطه کودک با پدر 321
- اشاره 322
- حضانت دیوانگان 322
- حضانت سفیهان 323
- اشاره 323
- اعتبار رشد در امور مالی 324
- اعتبار رشد در خروج از حضانت 325
- حضانت افراد بالغِ رشید 327
- اشاره 332
- جدایی کودک از مادر 333
- نظرات مطرح در متون فقهی 333
- جدایی کودک از سایر بستگان 342
- شرایط جدایی کودک از مادر 345
- جدایی فرد بالغ از مادر و سایر بستگان 352
- اشاره 354
- پیشگفتار 355
- اشاره 357
- تعریف واژه ها 357
- «صبی» 358
- «کافل» 361
- «ضایع» 361
- ضرورت نگهداری کودکان بی سرپرست 363
- نظریات موجود در متون فقهی 363
- اشاره 363
- گرفتن شاهد 374
- بلوغ و عقل 379
- اشاره 379
- رشد 380
- عدالت 385
- اسلام 391
- توانمندی های مالی 402
- استقرار در یک مکان 403
- جنسیت 408
- آزادگی (حُریّت) 409
- اشاره 412
- اشاره 412
- اموال همراه کودکان سرراهی 412
- انواع اموال کودک 412
- مرحله اول، تأمین هزینه های کودک از اموال شخصی خود 415
- اشاره 415
- تأمین هزینه زندگی کودکان سرراهی 415
- مرحله دوم، تأمین هزینه های کودک از سایر منابع 422
- اشاره 436
- اختلاف در هزینه نگهداری کودکان سرراهی 436
- اول، اختلاف در اصل هزینه 437
- دوم، اختلاف در میزان هزینه 437
- اشاره 440
- جنایت بر کودکان 440
- اشاره 440
- دوم، جنایت خطایی منجر به مرگ 443
- سوم، جنایت عمدی منجر به قصاص بر بدن 444
- چهارم، جنایت خطایی یا عمدی غیر منجر به قصاص بر بدن 446
- اول، جرایم خطایی 447
- اشاره 447
- جرایم کودکان سرراهی 447
- دوم، جرایم عمدی 448
- سوم، شبه عمد 449
- اشاره 450
- اشاره 450
- معیارهای حل اختلاف 450
- معیار دوم، بررسی ویژگی های افراد 453
- معیار سوم، بررسی وضعیت کودک 455
- ادعای وجود رابطه پدری با کودک 459
- ادعای رابطه نَسَبی با کودک 459
- اشاره 459
- اشاره 459
- ادعای وجود رابطه مادری با کودک 465
- ادعای وجود رابطه پدری و مادری با کودک 468
- انکار رابطه نَسَبی از سوی کودک 468
- سوم، ولاء امام 471
- اول، ولاء عتق 471
- راههای ایجاد خویشاوندی مجازی 471
- اشاره 471
- اشاره 471
- دوم، ولاء ضمان جریره؛ 471
- نظرات مطرح در متون فقهی 472
- خویشاوندی مجازی برای کودکان سرراهی 472
- پیشگفتار 476
- پذیرش اسلام از سوی کودک مراهق 477
- روش تعیین دین کودک 483
- اشاره 483
- روش دوم، اسارت 487
- روش سوم، محل پیدا شدن کودک 487
- اشاره 492
1- این روش در محاسبه را می توان از مخالفت امیر المؤمنین با حکم عمر بن الخطاب و عثمان به دست آورد؛ محمد بن محمد المفید قال: روت العامه و الخاصه عن یونس عن الحسن أنّ عمر اُتی بإمرأه قد ولدت لسته أشهر، فهمّ برجمها، فقال له امیر المؤمنین علیه السلام: ان خاصمتک بکتاب الله خصمتک، ان الله تعالی یقول: «و حمله و فصاله ثلاثون شهرا» و یقول: «و الوالدات یرضعن اولادهن حولین کاملین لمن أراد أن یتم الرضاعه»، فإذا تمت المرأه الرضاعه سنتین و کان حمله و فصاله ثلاثون شهرا، کان الحمل منها سته أشهر، فخلا عمر سبیل المرأه؛ ر.ک: الارشاد، 1/206؛ دعائم الاسلام، 1/86؛ وسائل الشیعه، 15/117؛ مناقب آل ابی طالب، 2/192؛ السنن الکبری، 7/442؛ الصنعانی، المصنف، 7/350، شماره13444 و352، شماره13449؛ نظم درر السمطین، ص131.
2- الکافی، 6/52، شماره2: عدّه من اصحابنا عن احمد بن ابی عبد الله عن ابیه عن وهب عن ابی عبد الله علیه السلامقال: قال امیر المؤمنین علیه السلام: یعیش الولد لسته أشهر و لسبعه أشهر و لتسعه أشهر و لایعیش لثمانیه أشهر؛ همچنین ر.ک: تهذیب الاحکام، 8/115، شماره398.
3- لقمان 31 / 14.
لازم به یادآوری است: گرچه مشهور میان فقهای شیعه نوسان دوره بارداری بین شش تا نُه ماه است، ولی نظرات دیگری در بیشترین زمان بارداری از برخی فقهای شیعه جدا شود و همچنین اهل سنت - همچون ابو حنیفه، شافعی، مالک، زهری، ثوری - نقل شده است، به عنوان مثال مرحوم سیّد مرتضی از فقهای شیعه، مدت بارداری را تا یک سال دانسته است(1)؛ همچنان که از میان فقهای اهل سنت، شافعی به چهار سال(2)، زهری به هفت سال(3)، مالک به چهار، پنج و هفت سال(4) و ثوری و ابوحنیفه نیز به دو سال(5) معتقد بوده اند(6).
همچنین، بر اساس روایتی که از پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله نقل شده است، این آیه در مورد حضرت ابا عبد اللّه الحسین علیه السلام نازل شده(7)، نمی توان از آن حکمی عام به دست آورد(8).
خصیبی این مطلب را چنین توضیح می دهد: «این آیه تنها در حق مولایمان حسین علیه السلام نازل شده و در مورد سایر افراد نیست، زیرا زمان بارداری زنان نُه ماه و دوره شیردهی
برای کسی که بخواهد آن را تمام کند، دو سال کامل است. بنابر این، مجموع آن سی و سه ماه می شود و اگر زنی هفت ماهه زایمان کند مجموع آن با شیردهی، سی و یک ماه می شود و هیچ گاه نوزادی در شش ماهگی متولد نمی شود تا مجموع آن با زمان شیردهی، سی ماه شود»(9).