حضانت کودکان در فقه اسلامی صفحه 300

1- قوانین و مقررات مربوط به خانواده، ص62.

2- جواهر الکلام، 31/289.

3- ایضاح الفوائد، 3/265؛ همچنین، ر.ک: کشف اللثام، 2/107.

4- قواعد الاحکام، 3/102؛ کشف اللثام، 2/107.

5- الکافی، 2/239، شماره28: «من عامل الناس فلم یظلمهم و حدّثهم فلم یکذبهم و وعدهم فلم یخلفهم کان ممّن حرمت غیبته و کملت مروئته و ظهر عدله و وجبت اُخوّته».

6- الکافی، 7/3-412، شماره1: «... واعلم ان المسلمین عدول بعضهم علی بعض إلاّ مجلودا فی حد لم یتب منه أو معروف بشهاده زور أو ظنین ...».

دست و زبان و شکم خود را نگاه داشتن، به پرهیز از گناهان بزرگی که خداوند وعده جهنم داده است، معروف بودن؛ بر انجام نمازهای پنجگانه در وقت خود مواظب بودن، بدون دلیل نماز جماعت را ترک نکردن، عیوب خود را از مردم پوشاندن(1)، معروف به خیر بودن(2)، توبه کردن(3).

با توجه به آنچه گذشت به خوبی روشن می شود که دلیلی برای این تفصیل که اگر کودک دارای مال باشد، عدالت معتبر است، زیرا خیانت در اموال امری است رایج، اما در غیر این صورت، عدالت معتبر نیست(4)؛ وجود ندارد، زیرا آنچه ضروری است قابل اعتماد بودن شخص است چه در بحث اموال و چه در غیر آن.

به هر حال، در متون فقهی دلایل متعددی صرف نظر از صحت آن، به این شرح، برای اثبات عدم اعتبار عدالت در مسأله حضانت بیان شده است:

1- حضانت حق است نه ولایت تا نیاز به عدالت باشد(5)؛

2- علت سپردن حضانت کودک به مادر، محبتی است که از پیوند خویشاوندی به وجود می آید(6) و به عبارت دیگر، منشأ حضانت، مهربانی است که لازمه طبیعت هر حیوانی است(7)؛

3- اطلاق و عموم روایاتی که موضوع آنها حضانت است، نافی اشتراط عدالت