حضانت کودکان در فقه اسلامی صفحه 305

1- برای اطلاع بیشتر، ر.ک: بدایع الصنائع، 4/45؛ ابن قدامه، المغنی، 9/307؛ المجموع فی شرح المهذب، 18/342؛ رحمه الامه، 2/97؛ المیزان الکبری، 2/140.

2- الحدائق الناضره، 19/94.

3- فقه السنه، 2/352.

4- کشف اللثام، 2/107.

5- در متون فقهی با توجه به دانش عصر خود، از این بیماری ها نام برده شده است: جذام، برص، جرب، جمره و طاعون؛ برای اطلاع بیشتر ر.ک: التحفه السنیه، ص296؛ مسالک الأفهام، 8/425؛ نهایه المرام، 1/469. گَرِی جَرَب: بیماری است پوستی و مُسری که به وسیله کنه ای از رده عنکبوتیان به نام «سارکویت»، در پوست انسان، سگ و برخی دام های زنده به وجود می آید؛ پیسی (بَرَص): لکه های سفید روی پوست؛ طاعون (وَبا): باسیل یرسن، عفونی؛ جمره: سیاه زخم.

نمی رود به خصوص اگر بتوان برای انجام وظایف مادر، از فرد دیگری نیز کمک گرفت(1).

به هر حال، در متون فقهی برای اثبات مشابهت این بیماری ها با جنون و به عبارت دیگر، سقوط حضانت مادر و عدم مشابهت آنها با جنون یا عدم سقوط حضانت مادر، به دلایلی استناد شده که می توان آنها را به دو بخش تقسیم کرد:

نظریه اول، سقوط حضانت مادر: گروهی از فقها بر این باورند بیماری های مسری چون جنون بوده، با مبتلا شدن مادر به آنها، حق او در نگهداری از کودکش ازبین می رود.

بررسی دلایل: پیروان این نظریه برای اثبات آن به مطالب زیر استناد کرده اند:

1- آسیب دیدگی کودک: زندگی کودک با مادر بیمار خود، باعث آسیب دیدگی او

می شود(2).

2- حدیث نبوی صلی الله علیه و آله64*: «لایورد مُمْرِض علی مصحّ»(3)، بیمار بر سالم وارد نمی شود.

پیامبر گرامی اسلام صلی الله علیه و آله با بیان این جمله، در مقام بیان این مطلب است که اگر کسی شتر مریضی دارد و می خواهد به او از جوی آب دهد، می باید شتر خود را بالاتر از شترهای سالم قرار ندهد، زیرا نیم خوره حیوان مریض به شترهای سالم منقل شده، باعث بیمار شدن آنها می شود(4).

لازم به یادآوری است، این معنا را به عبارت دیگری نیز به پیامبر گرامی اسلام نسبت داده اند، «لایوردن ذو عاهه علی مصح»(5)، بیمار را بر سالم وارد نسازید.

3- حدیث نبوی صلی الله علیه و آله65*: «فرّ من المجذوم فرارک من الأسد»(6)، از جذامی بگریز همچنان که از شیر می گریزی.