حضانت کودکان در فقه اسلامی صفحه 307

1- الکافی، 8/196، شماره234.

بیماری های مسری ساقط نمی شود(1).

نقد، اولاً: به نظر ما، این روایت نمی تواند دلیلی باشد بر عدم سرایت بیماری تا لازمه آن عدم سقوط حق حضانت مادر به رغم بیمار بودنش، باشد.

همان گونه که می دانیم از جمله تفکراتی که همیشه فکر بشر را به خود مشغول ساخته، مسأله حادث و قدیم بودن جهان است.

در عصر پیامبر اسلام نیز این مسأله مطرح بوده، برخی بر این باور بودند که جهان قدیم است و برای حوادث، اول و آغازی وجود ندارد، زیرا هر کودکی وابسته به پدری است و هر زراعتی مسبوق به بذری.

پیامبر گرامی در مقام ردّ چنین تفکری با بیان جمله «لا عدوی» می فرماید: اگر قرار باشد هر چیزی از چیز دیگری ناشی شده باشد، این سؤال پیدا می شود که چه کسی برای بار نخست این چیز را ایجاد کرد؟ و به اصطلاح کلامی چنین تصوّری که هر چیزی از چیز دیگر ناشی می شود، مستلزم تسلسل بوده که امری محال است(2).

بنابر این، امام علیه السلام در پاسخ اعرابی به این نکته توجه می دهد که تصوّر سرایت، نمی تواند در مورد همه اشیا به شکل نامحدود صادق باشد؛ شاهد بر این مدّعا، آوردن مطالب دیگری چون «هامه»، «طیره»، «شؤم»، «تعرّب بعد از جاهلیت» و «رضاع بعد از فصال» در این حدیث است.

پس این حدیث ناظر به ابطال خرافات و اعتقادات نادرست جاهلی است و نه مسری بودن و مسری نبودن بیماری ها؛ افزون بر اینکه برای اثبات مسری بودن بیماری ها و عدم

آن، نیازی به استناد به روایت نداریم، چرا که عقل و علم برای اثبات یا نفی آن کافی است.

همچنان که می توان گفت مقصود پیامبر گرامی اسلام صلی الله علیه و آله انکار سرایت به طور کلی نیست، بلکه انکار این اعتقاد است که امور طبیعی مستقل در تأثیر هستند، یعنی سرایت