حضانت کودکان در فقه اسلامی صفحه 31

1- الانتصار، ص 154.

2- مغنی المحتاج، 3/390.

3- ابن قدامه، المغنی، 9/117.

4- تفسیر قرطبی، 9/287.

5- بدائع الصنایع، 3/211.

6- برای اطلاع بیشتر ر.ک: رسائل مرتضی، 1/193 و245؛ الخلاف، 5/88؛ المبسوط، 5/291؛ السرائر، 2/748 و648؛ جامع الخلاف و الوفاق، ص507؛ مختلف الشیعه، 7/316؛ المهذب، 2/341.

7- دلائل الإمامه، ص179: «النبی صلی الله علیه و آله: إنّ اللّه عزّوجلّ هنّأ نبیّه بحمل الحسین وولادته و عزّاه بقتله و مصیبته، فعرف ذلک فاطمه علیهاالسلام، فکرهت حمله و ولادته، حُزنا علیه للمصیبه؛ فأنزل اللّه تعالی: «حملته اُمّه کُرها و وضعته کُرها و حمله و فصاله ثلاثون شهرا»».

8- الحدائق الناضره، 25/80.

9- الهدایه الکبری، ص202.

مدت شیردهی

اشاره

از آنچه گذشت به دو نتیجه می توان دست یافت که روایات خاندان عصمت و طهارت علیهم السلام نیز آن را تأیید می کنند:

مدت شیردهی نباید کمتر از بیست و یک ماه باشد

در دو حدیثی که به سند صحیح از امام صادق علیه السلام نقل شده است، ایشان با به کار بردن دو واژه «فرض» و «جور»، بر کمینه زمان شیردهی تصریح می کنند؛ بنابر این، حکم به وجوب شیر دادن مادر در خلال این مدت، می تواند صحیح باشد.

روایت عبد الوهاب بن الصباح1*: «الفرض فی الرضاع احد و عشرون شهرا، فما نقص عن أحد و عشرین شهرا فقد نقص المرضع و إن أراد أن یتم الرضاعه فحولین کاملین»(1)، زمان واجب در شیر دادن بیست و یک ماه است، اگر از بیست و یک ماه کمتر باشد، مادر کوتاهی کرده است، اگر بخواهد که شیر دادن را تمام کند، پس دو سال کامل است؛

روایت سماعه2*: «الرضاع واحد و عشرون شهرا، فما نقص فهو جور علی الصبی»(2)، شیردهی بیست و یک ماه است، اگر کمتر از این باشد، ستمی است بر کودک.

بنابر این، آنچه از قول قتاده و ربیع - دو تن از مفسران قرآن کریم - نقل شده است، مبنی بر آنکه حد اقل زمان شیردهی مشخص نبوده، بستگی به نیاز کودک و تأثیر آن در سلامت وی دارد؛ بی اساس است(3).

محدث بحرانی در توضیح این مطلب می نویسد: «این دو روایت ظهور در این مطلب دارند که کمتر از بیست و یک ماه شیر دادن، حرام است، چرا که در یک روایت حکم شده است به اینکه بیست و یک ماه شیر دادن واجب است و در یک روایت به اینکه