حضانت کودکان در فقه اسلامی صفحه 317

1- تحریر الاحکام، 2/44.

بازگشت دوباره شرایط در پدر

انتقال حضانت کودک از پدر به مادر یا پدر بزرگ در زمانی است که وی شرایط لازم برای نگهداری از کودک خود را نداشته باشد؛ بنابر این، اگر پدر دوباره صلاحیت خود را

به دست آورد، بدون شک سرپرستی کودک به او سپرده خواهد شد، زیرا تعلیل موجود در ذیل روایت فضیل بن یسار مبنی بر اینکه «فهو أحق بولده منها لموضع الأب»(1)، او سزاوارتر است به فرزند خود از مادر به واسطه جایگاه پدری؛ حکایت از این مطلب دارد که بردگی یا سایر موانع، مانع از تأثیر جایگاه پدری است که مقتضی اولویت پدر است، پس با از بین رفتن آن مانع، دوباره پدر بودن اثر گذاری خود را به دست خواهد آورد(2).

بازگشت دوباره شرایط در مادر

همچنین اگر مادر هم بتواند در زمانی که نگهداری کودک بر عهده اوست، شرایط لازم را به دست آورد، مثلاً آثار جنون در او از بین برود، بیماری مسری او درمان شود ... دوباره حق خود را برای حضانت کودکش به دست خواهد آورد، چرا که مقتضی حضانت در او وجود دارد، تنها وجود مانعی جلوی تأثیر آن را گرفته است که با از بین رفتن آن، مقتضیْ اثر خود را خواهد داشت.

البته تنها در مورد ازدواج مادر نمی توان به چنین چیزی پای بند بود، چرا که از روایات

وارد در مسأله چنین بر می آید که با ازدواج مادر، حق او ساقط می شود و بازگشت دوباره

آن پس از جدایی از شوهرش نیازمند دلیل است(3)؛ گرچه احتمال بازگشت آن نیز خالی از قوت نیست.