حضانت کودکان در فقه اسلامی صفحه 32

1- تهذیب الاحکام، 8/106، شماره358.

2- الکافی، 6/40، شماره3؛ تهذیب الاحکام، 8/106، شماره357؛ من لا یحضره الفقیه، 3/305، شماره1463.

3- مجمع البیان، 2/113: قال قتاده و الربیع: «فرض اللّه علی الوالدات أن یرضعن اولادهنّ حولین ثمّ أنزل الرخصه بعد ذلک فقال لمن أراد أن یتم الرضاعه، یعنی أن هذا منتهی الرضاع و لیس فیما دون ذلک حد محدود و إنّما هو علی مقدار صلاح الصبی و ما یعیش به».

کمتر از این مقدار ظلم و ستمی است بر کودک»(1).

از آنچه گذشت به خوبی روشن می شود که مادر می تواند در شیر دادن خود به کودکش به بیست و یک ماه بسنده کند(2) - همچنان که مقتضای اصل نیز چنین است(3)، چرا که اگر شک در وجوب شیر دادن مادر به کودک خود در بیش از بیست و یک ماه داشته باشیم، اصل عدم وجوب است - گرچه جایز نیست کودک خود را کمتر از این مدت شیر دهد(4).

شیردهی پس از دو سالگی اثر حقوقی ندارد

از بررسی روایاتی که از خاندان عصمت علیهم السلام به ما رسیده است، به این نتیجه می توان رسید که شیر دادن پس از دو سال، دو اثر را در پی نخواهد داشت:

نبود تعهد در تأمین هزینه ها: پدر تعهدی در پرداخت هزینه های شیر خوردن کودک

پس از این مدت ندارد(5).

روایت اشعری3*: «سألته عن الصبی هل یرضع أکثر من سنتین؟ فقال: عامین، فقلت: فإن زاد علی سنتین هل علی أبویه من ذلک شیء؟ قال: لا»(6)، از ایشان پرسیدم آیا کودک بیش از دو سال شیر داده می شود؟ فرمود: دو سال، پرسیدم: اگر بیش از دو سال باشد، آیا چیزی بر عهده پدر و مادر اوست؟ فرمود: نه؛

روایت حلبی4*: «لیس للمرأه أن تأخذ فی رضاع ولدها أکثر من حولین کاملین، إن أرادا الفصال قبل ذلک عن تراض منهما فهو حسن»(7)، زن نمی تواند برای شیر دادن بیش از دو سال، چیزی بطلبد. اگر هر دو