حضانت کودکان در فقه اسلامی صفحه 321

1- فقه السنه، 2/351.

2- تحریر الاحکام، 2/44؛ مسالک الأفهام، 8/426.

3- تحریر الاحکام، 2/44.

4- مسالک الأفهام، 8/426.

5- سنن ابی داود، 2/72، شماره3167؛ سنن ابن ماجه، 1/502، شماره1577؛ مسند احمد، 6/408-409.

6- سنن ابن ماجه، 1/502، شماره1578.

7- سنن ابن ماجه، 1/502، شماره1574-1576.

است رسول خدا زنانی را که برای زیارت مردگان به قبرستان بروند.

به نظر می رسد، چنین شرطی معتبر نباشد، زیرا از مجموع روایاتی که از اهل بیت عصمت و طهارت علیهم السلام به ما رسیده، چنین بر می آید که تشییع جنازه و نماز بر آن توسط زنان امری است جایز به شرط اینکه مفسده ای بر این کار مترتب نباشد(1).

پنجم، مراسم سوگواری مادر: اما اگر مادر از دنیا برود، فرزند او بر جنازه اش حاضر می شود(2) و چنانچه سن او اجازه دهد، می تواند متولّی امور تغسیل، تکفین، تشییع و تدفین او شود، البته به شرط اینکه همسرِ مادر، اجازه چنین کاری را به او بدهد(3).

رابطه کودک با پدر

تا آنجا که تحقیقات نشان می دهد، در هیچ یک از متون فقهی شیعه درباره رابطه کودک با پدر خود در زمانی که با مادر زندگی می کند، مطلبی وجود ندارد(4).

دیدگاه ما: به نظر ما نگهداری کودک توسط یکی از پدر و مادر، نمی تواند باعث از بین رفتن حقوق متقابل کودک و والدین او شود؛ بنابر این، تمام کارهایی که عرفا از لوازم و توابع رابطه پدری - فرزندی یا مادری - فرزندی به حساب می آید، جایز بوده، نمی توان کودک یا یکی از والدین را از آن محروم کرد.

در ماده1174 قانون مدنی آمده است:

«در صورتی که به علت طلاق یا به هر جهت دیگر، ابوین طفل در یک منزل سکونت نداشته باشند، هریک از ابوین که طفل تحت حضانت او نمی باشد، حق ملاقات طفل خود را دارد. تعیین زمان و مکان ملاقات و سایر جزئیات مربوطه به آن در صورت اختلاف بین ابوین با محکمه است»(5).