حضانت کودکان در فقه اسلامی صفحه 334

1- مختلف الشیعه، 4/418-419؛ منتهی المطلب، 2/930؛ المهذب البارع ، 2/457؛ ریاض المسائل، 1/564؛ نهایه المرام، 2/261؛ الحدائق الناضره، 19/418-420؛ السرائر، 2/13؛ المقنعه، ص 545.

2- فتاوی ابن الجنید، ص161؛ مختلف الشیعه، 4/419.

3- منتهی المطلب، 2/930.

4- برای اطلاع بیشتر ر.ک: الحدائق الناضره، 19/418-420.

حَبَستُها أن اری فی ولدی ما أکره»(1)، برای ایشان کنیزی از کوفه خریدم، هنگامی که می رفت تا برخی از کارهای خود را انجام دهد، گفت: ای مادر؛ امام صادق علیه السلام به او فرمودند: آیا مادر داری؟ گفت: آری، امام فرمان داد تا او را باز گردانند، سپس فرمود: اگر او را نگاه می داشتم، ایمن نبودم از اینکه در فرزندان خود ببینم چیزی را که دوست نداشتم ببینم.

نقد: مرحوم نجفی در نقد استدلال به این روایت می نویسد: موضوعِ بحث، جدایی کودک از مادرش پیش از رسیدن به سن هفت سالگی است و حال آنکه مورد روایت هشام، دختر بچه ای است که نیازمند به مادر نیست، زیرا آن چنان که از توضیح راوی به دست می آید، وی به تنهایی توانایی انجام وظایفی که به او واگذار شده است را دارد؛ بنابر این، می بایست این روایت را حمل بر کراهت کرد، به خصوص که خریدار آن کودک، شخصی مثل هشام است که بسیار بعید به نظر می رسد که حکم جدایی کودک از مادرش را پیش از هفت سال نداند(2).

2- روایت معاویه بن عمّار71*: «اُتی رسول الله صلی الله علیه و آله بِسَبْیٍ من الیمن، فلمّا بلغوا الجحفه نفدت نفقاتهم، فباعوا جاریه من السبی، کانت اُمها معهم، فلمّا قدموا علی النبی صلی الله علیه و آله سمع بکاءَها، فقال: ما هذه البکاء؟ فقالوا: یا رسول الله، احتجنا الی نفقه، فبعنا ابنتها، فبعث بثمنها، فأتی بها و قال: بیعوهما جمیعا أو أمسکوهما جمیعا»(3)، اسیرانی از یمن را نزد پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله می بردند، همین که به جُحفه رسیدند، آذوقه آنها تمام شد، یکی از کنیزان را که مادرش با آن گروه بود فروختند؛ چون آنها را نزد پیامبر آوردند، صدای گریه اش را شنید، فرمود: این صدای گریه کیست؟ گفتند: ای رسول خدا، نیازمند توشه بودیم، دخترش را فروختیم، پیامبر بهای او را پس فرستاد و کنیزک را برگرداند و فرمود: هر دو را با هم

بفروشید یا هر دو را با هم نگاه دارید.

نقد: در برخی متون فقهی استدلال به این روایت چنین نقد شده است: این روایت بر