حضانت کودکان در فقه اسلامی صفحه 344

1- مجمع الفائده، 8/257.

2- الکافی، 5/218-219، شماره2.

3- ریاض المسائل، 1/565.

4- ر.ک: ریاض المسائل، 1/565.

5- مجمع الفائده، 8/256؛ جواهر الکلام، 24/222.

عمل نکردن به مفاد روایات است(1).

با وجود پذیرش نظریه سرایت، در برخی از مصادیق خاص، ایرادات یا توجیهات دیگری نیز در میان فقها وجود دارد.

به عنوان مثال، جدایی میان کودک و مادر بزرگ پدری(2) یا مادری جایز نیست، چرا که مادر بزرگ نظیر مادر است در حضانت کودک(3).

جدایی میان کودک و پدر بزرگ پدری و مادری گرچه به نظر بیشتر فقهای سنی جایز نیست، ولی علامه حلّی معتقد است که چون اجداد کودک نظیر پدر و مادر و جانشین آنها در استحقاق حضانت و ارث هستند، نمی توان میان آنها و کودک جدایی انداخت(4).

در مورد جدایی فرزند پسر از پدرش، برخی به جایز بودن آن فتوا داده اند(5)، زیرا پدر اهلِ حضانت نیست، اصلْ بر جواز خرید و فروش است، کودک از مادر خود که مهربان تر از پدر است، پیش از این جدا شده است(6)، دلیلی هم بر ممنوعیت این جدایی نداریم(7)؛ در مقابل، احتمال جایز نبودن این کار نیز مطرح شده است(8)، زیرا پدر نیز چون مادر یکی از والدین کودک است(9).

علامه حلی معتقد است جدایی میان دو خواهر یا دو برادر به مقتضای اصل، امری

است جایز(10).

نظریه دوم، عدم سرایت: در برابر نظریه پیشین، این احتمال نیز در متون فقهی مطرح

شده است که اگر جدایی کودک حرام باشد، این حکم تنها اختصاص به مادر و دختر داشته، شامل سایر افراد نمی شود(11).

بررسی دلایل: برای اثبات این نظریه به خصوص، دلیل خاصی بیان نشده است، ولی