حضانت کودکان در فقه اسلامی صفحه 390

1- تذکره الفقهاء، 2/270.

2- المبسوط، 3/338؛ تذکره الفقهاء، 2/270.

3- تذکره الفقهاء، 2/270؛ قواعد الاحکام، 2/201.

4- هود11 / 113.

5- تذکره الفقهاء، 2/270.

6- تذکره الفقهاء، 2/270.

7- تذکره الفقهاء، 2/270؛ تحریر الاحکام، 2/123.

8- المبسوط، 3/338؛ شرائع الاسلام، 4/800.

9- الدروس، 3/76.

کسی است که عدالتش از ابتدا مشخص است(1).

به هر حال، فتوای مرحوم محقق که نمی توان کودک را از دست یابنده فاسق گرفت(2) و سخن فاضل آبی(3) مبنی بر اینکه شخص فاسق می تواند نگهداری از کودک را بر عهده بگیرد و کودک نیز نزد او باقی می ماند بدون اینکه نیاز به هیچ مراقب و ناظری باشد(4)، جدا جای تأمل دارد.

به نظر ما، می باید صلاحیت اخلاقی یابنده کودک احراز شود تا بتوان نگهداری از کودک بی سرپرستی را به او سپرد و به عبارت دیگر تا احراز نکنیم که سلامت جسمی و اخلاقی کودک با زندگی کردن با ملتقط تأمین می شود، نمی توان کودک را به او سپرد.

برای اثبات چنین ادعایی نیازی به دلیل خاص هم نداریم، چرا که سیره و روش عقلاء که بدون شک مورد تأیید شارع مقدس نیز بوده، بر این است که تربیت کودک را به هر انسانی واگذار نمی کنند.

چگونه می شود دینی که سپردن کودک را به دایه ای که از سلامت خانوادگی، اعتقادی یا عقلی برخوردار نیست، روا نمی داند(5) و سپردن مال را به شخص بی مبالات ناپسند می داند(6)، راضی می شود کودکی را به کسی بسپاریم که می دانیم صلاحیت اخلاقی لازم را ندارد یا دست کم نمی دانیم که چنین صلاحیتی را دارد یا نه؟

آیا این سخن امام باقر علیه السلام را نمی توان سرلوحه کار خود قرار داد که «من ائتمن غیر مؤمن،

فلاحجه له علی اللّه عزوجل»(7)، کسی که به فردی غیر امین اعتماد کند، حجتی برای او نزد خداوند نیست؛ و آیا نمی بایست به پیام این سخن حضرت توجه کرد که پیوسته می فرمود: «لم یخنک الأمین و لکن ائتمنت الخائن»(8)، شخص امین به تو خیانت نمی کند، اما تو به شخص خیانتکار اعتماد کرده ای؟