حضانت کودکان در فقه اسلامی صفحه 393

1- حاشیه مجمع الفائده، ص582.

2- حاشیه مجمع الفائده، ص582.

3- مائده5 / 2.

می شود(1).

4- وجوب رهایی از هلاکت: از آنجا که هیچ هلاکتی مانند هلاکت اُخروی نیست و چنین هلاکتی هم ناشی از اعتقادات باطل است، سپردن کودک غیر مسلمان به فرد مسلمان، می تواند موجب رهایی او از دوزخ و هلاکت اُخروی وی باشد و تردیدی نیست که چنین کاری واجب است(2).

نقد: به نظر نمی رسد این دلایل بتواند اثبات کند که کودک غیر مسلمان را تنها باید به فرد مسلمان سپرد، چرا که هدایت غیر مسلمان، همیاری بر خوبی ها و رهایی از هلاکت، هیچ کدام واجب نیست؛ اگر چنین می بود می بایست هر مسلمانی به اندازه توانش سراغ غیر مسلمانان برود تا بتواند آنها را به اسلام دعوت کند.

نظریه دوم، شرط نبودن اسلام: در میان فقها هستند کسانی که با تردید در شرط بودن

اسلام(3)، معتقدند مسلمان بودن یابنده کودک در هیچ صورتی شرط نیست چه کودکْ مسلمان باشد و چه غیر مسلمان (کافر).

بررسی دلایل: برای اثبات چنین ادعایی به مطالبی استناد شده است:

1- اطلاق دلایل التقاط: دلایلی که برداشتن کودک را از سطح اماکن عمومی جایز می شمرد، اطلاق داشته، بدون توجه به نوع مذهب یابنده کودک، این عمل را جایز می داند؛ بنابر این، ملتقط چه مسلمان باشد و چه غیر مسلمان، می تواند از کودک بی سرپرست نگهداری کند(4).

از میان فقها، ابن فهد حلی به نکته ای اشاره می کند که در جای خود قابل تأمل است. وی مدعی است روایاتی که مفاد آنها اجازه (اذن) برداشتن کودک سر راهی (لقیط) است، عمومیت داشته شامل مسلمان و غیر مسلمان، هر دو می شود، به خصوص بنابر نظریه ای که غیر مسلمان را در فروع دینی مکلّف به تکالیف دینی می داند(5).