حضانت کودکان در فقه اسلامی صفحه 434

1- شاید با ملاحظه همین جهت باشد که برخی از فقها مدعی اند، حضانت مستدعی انفاق است؛ برای اطلاع بیشتر، ر.ک: جامع المقاصد، 6/109.

2- مجمع الفائده، 10/420.

3- السرائر، 2/107.

نگهداری از یک کودک، تعهدی است ابتدایی، یابنده کودک می تواند بسته به توانایی یا تمایل خود، انجام برخی از لوازم و توابع آن را نپذیرد، به شرط آنکه وظیفه اصلی او در

قبال کودک از بین نرود.

بنابر این، اگر یابنده کودک، هنگام پذیرش نگهداری از او، شرایطی را لحاظ و حوزه مسؤولیت خود را محدود به زمان یا انجام کاری خاص کند، در این صورت به میزان پذیرش مسؤولیت، موظف به انجام تعهدات متناسب با آن نیز خواهد بود.

در این حالت ملتقط می تواند تنها جنبه های حمایتی حضانت را بپذیرد به این شرط که تأمین هزینه های کودک بر عهده کس دیگری باشد یا بر فرض که او پرداخت هزینه ها را نیز بپذیرد، برای خود حق باز پس گیری آن را محفوظ بدارد.

پس اگر ملتقط از آغاز قصد باز پس گیری (رجوع) را داشته باشد، می تواند آنچه را که هزینه کرده، محاسبه کند و سال های بعد، هنگامی که کودک توان اداره زندگی خود را پیدا کرد از او مطالبه کند(1)، به شرط آنکه مطمئن باشد کسی حاضر نیست، رایگان هزینه زندگی او را بپردازد(2).

البته روشن است که جواز رجوع به کودک در سال های بعد برای باز پس گیری هزینه های گذشته، مشروط به آن است که کودک به سن بلوغ رسیده باشد(3) و توانایی بازپرداخت آن را داشته باشد(4).

ناگفته نماند گروهی از فقها بر این باورند، تنها قصد رجوع برای جواز باز پس گیری هزینه هایی که پیش از این کرده کافی نبوده، بلکه می باید بر این قصد خود شاهد هم بگیرد(5)؛ گرچه مرحوم شهید عدم لزوم شاهد برای این کار را قوی تر می داند(6).

بررسی دلایل: ب هر حال، جواز باز پس گیری هزینه های انجام شده را می توان از