حضانت کودکان در فقه اسلامی صفحه 453

1- المبسوط، 3/349.

2- المبسوط، 3/348.

بر دیگری بوده، نگهداری کودک را بر عهده می گیرد؛ و اگر کودک در دست هر دو باشد، برای تعیین کسی که مسؤولیت نگهداری کودک را بر عهده می گیرد، قرعه زده می شود، همان گونه که بر اساس آیه کریمه «إذْ یُلْقُونَ أقْلامَهُمْ أیُّهُمْ یَکْفُلُ مَرْیَمَ»(1)، آن هنگام که برای تعیین

اینکه کدامیک از ایشان سرپرستی مریم را بر عهده بگیرند، قرعه انداختند؛ در مورد حضرت

مریم علیهاالسلامو تعیین حضرت زکریا علیه السلام به عنوان سرپرست وی این اتفاق افتاد(2).

معیار دوم، بررسی ویژگی های افراد

دومین معیاری که برای تعیین یابنده کودک و سرپرست او وجود دارد، بررسی ویژگی و صفات هریک از افرادی است که مدعی چنین مطلبی هستند.

از بررسی متون فقهی به دو نظریه می توان دست یافت:

نظریه اول، عدم بررسی صفات: برخی از فقها بر این باورند که تفاوت افراد در صفاتی چون اسلام، ثروت، عدالت و نوع محل سکونت نمی تواند عامل امتیازی به حساب آید.

نظریه دوم، بررسی صفات: در برابر، هستند فقیهانی که تنها راه تعیین سرپرست کودک را بررسی صفات آنها می دانند.

بر این اساس، دو حالت اتفاق خواهد افتاد:

تساوی در صفات: اگر فرض کنیم هر دو نفری که مدعی یافتن کودک و سرپرستی او هستند در صفات چهارگانه: اسلام، عدالت، ثروت و محل سکونت برابر باشند؛ برای تعیین کسی که عهده دار نگهداری از اوست، می باید به قرعه مراجعه کرد(3)، زیرا واگذاری حضانت کودک به هر دو نفر آنها موجب آسیب دیدن کودک می شود(4).

عدم تساوی در صفات: اگر دو مدعی در صفات مزبور با هم برابر نباشند، در این صورت درباره هر یک از صفات چهارگانه به شرح ذیل عمل می شود: