حضانت کودکان در فقه اسلامی صفحه 455

1- المبسوط، 3/340؛ الجامع للشرایع، ص357.

2- المبسوط، 3/340.

3- تذکره الفقهاء، 2/271.

4- الدروس، 3/73.

5- جواهر الفقه، ص145، مسأله512.

6- المبسوط، 3/340؛ الدروس، 3/73.

7- المبسوط، 3/340.

8- تذکره الفقهاء، 2/271.

امکانات مالی: فرد ثروتمند مقدّم بر فرد نیازمند است، زیرا بر خورداری از امکانات مالی به سود کودک است و از طرفی شخص نیازمند بیشتر وقت خود را صرف بر طرف کردن نیازهای مالی خود می کند و فرصت کمتری برای رسیدگی به زندگی کودک دارد(1).

محل سکونت: شخص شهر نشین مقدّم بر روستایی و روستایی مقدّم بر صحرانشین است، زیرا امکان دست یابی بستگان کودک به او بیشتر است(2).

جنسیت یابنده: از جمله مطالبی که برای برخی از فقها مطرح بوده، تأثیر جنسیت یابنده کودک در اولویت اوست.

اگر دو نفر در یافتن و نگهداری کودکی با هم اختلاف داشته باشند، اما یکی مرد و دیگری زن؛ آیا یکی از آنها بر دیگری به خاطر جنسیتش برتری پیدا می کند؟

گروهی بر این باورند که جنسیت مؤثر نبوده(3)، زن و مرد برابر با هم هستند(4) و برای تعیین کسی که می باید از کودک نگهداری کند، قرعه زده می شود(5).

بر این اساس دلیلی بر تقدّم زن بر مرد وجود ندارد(6)، زیرا گرچه زن در انجام کارهای کودک موفق تر از مرد و جنبه های عاطفی او نیز قوی تر است، ولی توان مرد برای نگهداری و اداره زندگی کودک بیشتر است(7).

در برابر هستند کسانی که معتقدند زن و مرد در نگهداری و اداره زندگی کودک یکسان نبوده، یکی بر دیگری تقدّم دارد(8).

معیار سوم، بررسی وضعیت کودک

معیار سوم برای تعیین یابنده و سرپرست کودک، بررسی وضعیت کودک است که می تواند به یکی از سه صورت باشد:

1- هیچ کدام اقدام به برداشتن کودک نکرده اند: اگر دو نفر بر سر برداشتن کودکی