حضانت کودکان در فقه اسلامی صفحه 464

1- المبسوط، 3/347؛ شرائع الاسلام، 4/803؛ تذکره الفقهاء، 2/279؛ غنیه النزوع، ص304.

2- شرائع الاسلام، 4/802؛ مختلف الشیعه، 6/107؛ تذکره الفقهاء، 2/280.

3- الخلاف، 3/596، مسأله25؛ تذکره الفقهاء، 2/277؛ مسالک الأفهام، 12/483؛ شرائع الاسلام، 4/803؛ جامع المقاصد، 6/103.

4- تذکره الفقهاء، 2/280.

5- تذکره الفقهاء، 2/277-278.

6- المبسوط، 3/350؛ جامع المقاصد، 6/103.

7- تذکره الفقهاء، 2/271.

مدرک ندارند یا هر دو مدرک دارند، برای تعیین پدرِ کودک به قرعه مراجعه می شود، به شرط آنکه هر دو نفر از نظر دین، نظیر هم باشند(1).

نظریه دوم، نظریه فقهای سنی: بیشتر فقهای سنّی بر این باورند که برای تشخیص

پدر واقعی کودک از میان آن دو نفر، می باید به چهره شناس (قافه) مراجعه کرد.

کسانی که در این علم تخصص دارند، می توانند بر اساس شباهت های پنهان و آشکار موجود میان چهره یا سایر اندام های کودک با افرادی که مدعی پدر بودن او هستند، پدر واقعی او را تشخیص دهند(2).

بر این اساس، اگر فرض کنیم علایم و نشانه های چهره کودک به گونه ای باشد که کودک به هر دو نفر شباهت داشته باشد، چه باید کرد؟

از جمله عجیب ترین پاسخ هایی که به این سؤال داده شده است، پاسخ احمد بن حنبل رهبر فرقه حنابله از اهل سنت است.

وی مدعی است اگر چهره شناس، کودک را به هر دو نفر منسوب کند، کودک به هر دوی آنها ملحق شده، فرزند هر دو به حساب می آید؛ از هر دوی آنها ارث می برد و آن دو نیز از کودک به اندازه سهم یک پدر ارث می برند(3).

مدرک این سخن حدیثی است که برخی از اهل سنت با اعتراف به نادرست بودن سند آن، از امیر المؤمنین علیه السلام به این مضمون نقل می کنند: «هو ابنهما و هما أبواه یرثهما و یرثانه»(4)، او پسرِ آن دو نفر است و آن دو نیز پدر او هستند، از ایشان ارث می برد و ایشان نیز از او ارث می برند.

به هر حال، تا زمانی که ادعای هیچ یک از این دو نفر اثبات نشده است، هر دوی آنها موظف هستند هزینه زندگی کودک را تأمین کنند(5).

چهارم، ادعا توسط یابنده و فرد دیگر: چنانچه یابنده کودک و فردی دیگر، هریک