- اشاره 19
- پیشگفتار 20
- مواد سازنده شیر مادر 21
- ارزش شیر مادر در متون دینی 23
- روش شیر دادن به کودکان 27
- پیشگفتار 28
- مدت شیردهی 31
- اشاره 31
- شیردهی پس از دو سالگی اثر حقوقی ندارد 32
- پیشگفتار 35
- «الوالدات» 38
- بررسی فقهی جمله «وَ الْوَالِدَاتُ یُرْضِعْنَ أولادَهُنَّ حَوْلَیْنِ کَامِلَیْنِ لِمَنْ أرادَ أنْ یُتِمَّ الرَّضاعَهَ» 38
- اشاره 38
- «یرضعن» 42
- «حولین کاملین» 50
- «لمن أراد أن یتمّ الرضاعه» 56
- بررسی فقهی جمله «وَ عَلَی الْمَوْلُودِ لَهُ رِزْقُهُنَّ وَ کِسْوَتُهُنَّ بِالْمَعْرُوفِ» 69
- «علی المولود له» 69
- اشاره 69
- اشاره 69
- «رزقهن و کسوتهن» 73
- «بالمعروف» 77
- بررسی فقهی جمله «لا تُکَلَّفُ نَفْسٌ إلاّ وُسْعَها» 79
- اشاره 80
- بررسی فقهی جمله «فَإنْ أَرْضَعْنَ لَکُمْ فَأتُوهُنَّ أُجُورَهُنَّ» 80
- برقراری رابطه استیجاری میان زن و شوهر 83
- اختیار و اولویت مادر در شیر دادن به کودک خود 90
- چگونگی دخالت مادر در شیردهی به کودکِ خود 92
- پرداخت هزینه های شیردهی 94
- گرفتن دستمزد برای شیر دادن به کودکِ دیگران 100
- بررسی فقهی جمله «وَ أتَمِرُوا بَیْنَکُمْ بِمَعْرُوفٍ» 103
- بررسی فقهی جمله «لِیُنْفِقْ ذُو سَعَهٍ مِنْ سَعَتِهِ وَ مَنْ قُدِرَ عَلَیْهِ رِزْقُهُ فَلْیُنْفِقْ مِمّا اتیهُ اللَّهُ» 104
- اشاره 108
- بررسی فقهی جمله «لا تُضارَّ والِدَهٌ بِوَلَدِها وَ لا مَوْلُودٌ لَهُ بِوَلَدِهِ» 108
- معنا شناسی 108
- اشاره 117
- «علی الوارث» 117
- بررسی فقهی جمله «وَ عَلَی الْوارِثِ مِثْلُ ذلِکَ» 117
- «مثل ذلک» 122
- اشاره 134
- بررسی فقهی جمله «فَإنْ أرَادَا فِصَالاً عَنْ تَرَاضٍ مِنْهُمَا وَ تَشَاوُرٍ فَلا جُنَاحَ عَلَیْهِمَا» 134
- «فإن أرادا» 134
- «فصالاً» 135
- «عن تراض منهما و تشاور» 137
- نسبت میان رضاع و فصال در روایات 143
- پیشگفتار 146
- بررسی فقهی جمله «وَ إنْ اَرَدْتُّمْ أنْ تَسْتَرْضِعُوا أوْلادَکُمْ فَلاجُنَاحَ عَلَیْکُمْ إذَا سَلَّمْتُمْ ما آتَیْتُمْ بِالْمَعْرُوفِ» 148
- «و إن أردتم أن تسترضعوا أولادکم» 148
- اشاره 148
- «إذا سلّمتم ما آتیتم» 151
- «بالمعروف» 153
- بررسی فقهی جمله «وَ إنْ تَعاسَرْتُمْ فَسَتُرْضِعُ لَهُ أُخْرَی» 156
- اشاره 160
- اشاره 161
- اشاره 161
- کاربردهای قرآنی 161
- کفالت حضرت زکریا علیه السلام از مریم علیهماالسلام 163
- اشاره 167
- تعریف لغوی 167
- اشاره 167
- تعریف حضانت 167
- تعریف اصطلاحی 168
- تعریف حق و حکم 174
- حق یا حکم بودن حضانت 174
- اشاره 174
- نظریات مطرح در متون فقهی 176
- اصلِ در حضانت 183
- اشاره 186
- مرحله اول، حضانت کودک پیش از دو سالگی 186
- اشاره 186
- مضمون روایات 187
- بررسی و جمع بندی روایات 191
- ارتباط میان حضانت مادر و مباشرت در رضاع 196
- مرحله دوم، حضانت کودک پس از دو سالگی 202
- اشاره 202
- فرض اول: زنده بودن پدر و مادر 202
- فرض دوم: زنده بودن یکی از پدر و مادر 221
- فرض سوم: زنده نبودن هیچ یک از پدر و مادر 250
- شرایط نگهداری کودک 273
- اسلام 273
- اشاره 273
- اشاره 273
- عقل 278
- آزادگی 280
- فارغ بودن از حقوق زوجیت 283
- امانتداری 295
- اقامت مادر 301
- عدم تغییر محل سکونت پدر 303
- سلامت از بیماری های مزمن و مسری 304
- از بین رفتن شرایط مادر 311
- اشاره 311
- از بین رفتن شرایط لازم برای نگهداری کودک 311
- از بین رفتن شرایط پدر 313
- اشاره 316
- بازگشت دوباره شرایط 316
- بازگشت دوباره شرایط در مادر 317
- اشاره 318
- اصول روابط کودک و مادر 319
- رابطه کودک با مادر 319
- اشاره 319
- رابطه کودک با پدر 321
- اشاره 322
- حضانت دیوانگان 322
- حضانت سفیهان 323
- اشاره 323
- اعتبار رشد در امور مالی 324
- اعتبار رشد در خروج از حضانت 325
- حضانت افراد بالغِ رشید 327
- اشاره 332
- جدایی کودک از مادر 333
- نظرات مطرح در متون فقهی 333
- جدایی کودک از سایر بستگان 342
- شرایط جدایی کودک از مادر 345
- جدایی فرد بالغ از مادر و سایر بستگان 352
- اشاره 354
- پیشگفتار 355
- اشاره 357
- تعریف واژه ها 357
- «صبی» 358
- «ضایع» 361
- «کافل» 361
- ضرورت نگهداری کودکان بی سرپرست 363
- نظریات موجود در متون فقهی 363
- اشاره 363
- گرفتن شاهد 374
- بلوغ و عقل 379
- اشاره 379
- رشد 380
- عدالت 385
- اسلام 391
- توانمندی های مالی 402
- استقرار در یک مکان 403
- جنسیت 408
- آزادگی (حُریّت) 409
- اموال همراه کودکان سرراهی 412
- اشاره 412
- اشاره 412
- انواع اموال کودک 412
- مرحله اول، تأمین هزینه های کودک از اموال شخصی خود 415
- تأمین هزینه زندگی کودکان سرراهی 415
- اشاره 415
- مرحله دوم، تأمین هزینه های کودک از سایر منابع 422
- اختلاف در هزینه نگهداری کودکان سرراهی 436
- اشاره 436
- اول، اختلاف در اصل هزینه 437
- دوم، اختلاف در میزان هزینه 437
- جنایت بر کودکان 440
- اشاره 440
- اشاره 440
- دوم، جنایت خطایی منجر به مرگ 443
- سوم، جنایت عمدی منجر به قصاص بر بدن 444
- چهارم، جنایت خطایی یا عمدی غیر منجر به قصاص بر بدن 446
- اول، جرایم خطایی 447
- اشاره 447
- جرایم کودکان سرراهی 447
- دوم، جرایم عمدی 448
- سوم، شبه عمد 449
- اشاره 450
- اشاره 450
- معیارهای حل اختلاف 450
- معیار دوم، بررسی ویژگی های افراد 453
- معیار سوم، بررسی وضعیت کودک 455
- ادعای وجود رابطه پدری با کودک 459
- اشاره 459
- اشاره 459
- ادعای رابطه نَسَبی با کودک 459
- ادعای وجود رابطه مادری با کودک 465
- انکار رابطه نَسَبی از سوی کودک 468
- ادعای وجود رابطه پدری و مادری با کودک 468
- اول، ولاء عتق 471
- راههای ایجاد خویشاوندی مجازی 471
- سوم، ولاء امام 471
- اشاره 471
- اشاره 471
- دوم، ولاء ضمان جریره؛ 471
- نظرات مطرح در متون فقهی 472
- خویشاوندی مجازی برای کودکان سرراهی 472
- پیشگفتار 476
- پذیرش اسلام از سوی کودک مراهق 477
- روش تعیین دین کودک 483
- اشاره 483
- روش سوم، محل پیدا شدن کودک 487
- روش دوم، اسارت 487
- اشاره 492
1- تذکره الفقهاء، 2/278.
2- تذکره الفقهاء، 2/278.
3- مجمع الفائده، 10/426.
4- المبسوط، 3/350.
5- تذکره الفقهاء، 2/278.
6- المبسوط، 3/351.
کودک به حساب آمده(1) و شوهرش، پدر اوست(2).
روش سوم، هر دو دلیل و گواه دارند: این دو دلیل با هم تعارض کرده، اعتبار نخواهند داشت(3)؛ اگر گفتیم که ادعای زن چون ادعای مرد قابل پذیرش است، برای تعیین مادرِ کودک، به قرعه مراجعه می کنیم(4).
ادعای وجود رابطه پدری و مادری با کودک
اما اگر یک زن و یک مرد ادعا کنند که کودک فرزند آنهاست، کودک به هر دوی آنها ملحق می شود، زیرا منافاتی میان این دو ادعا نیست، چرا که ممکن است بین آنها رابطه زناشویی و مانند آن (وطی به شُبهه) برقرار باشد(5).
انکار رابطه نَسَبی از سوی کودک
دومین مطلبی که در بحث پیوستن نَسَبی کودک به یک فرد مطرح است، پذیرش یا عدم پذیرش کودک است.
برای فقها این سؤال مطرح بوده است که اگر کودک پس از رسیدن به سن بلوغ، وجود ارتباط نَسَبی خود را با فردی که پیش از این ادعای آن را داشت، مورد انکار قرار داد، چه باید کرد؟
در برخی از متون فقهی به این سؤال چنین پاسخ داده شده است که هیچ اثری برای انکار کودک وجود ندارد(6)، مگر اینکه بتواند برای اثبات ادعای خود، دلیل و مدرک
بیاورد(7).
دیدگاه ما: مطالب بالا بیانی بود از آنچه فقهای گذشته در بحث ادعای پدر یا مادر بودن نسبت به کودک سرراهی (بی سرپرست) توضیح داده اند.