حضانت کودکان در فقه اسلامی صفحه 472

مقابل، پرداخت ضرر و زیان های مالی او را بر عهده می گیرد(1).

خویشاوندی مجازی برای کودکان سرراهی

بحث «ولاء» از آن جهت در خلال مطالب مربوط به کودکان سرراهی (بی سرپرست) مطرح می شود که چون کودکان سر راهی فاقد خویشاوند شناخته شده ای هستند و هیچ رابطه خویشاوندی مشخصی با کسی ندارند، اگر به سن بلوغ برسند، آیا خود به خود و به صورت غیر اختیاری، دارای خویشاوند مجازی خواهند بود یا نه؟

طبیعی است که این بحث هنگامی مطرح می شود که چنین شخصی به طور ارادی با فرد دیگری، قرارداد خویشاوندی مجازی (ولاء ضامن جریره) را نبندد؛ چرا که این فرد نیز چون سایر افراد می تواند با هر کسی که می خواهد چنین قراردادی را بسته و «ولاء»

خود را به او واگذار کند(2).

به هر حال، اگر برای خود ولاء اختیاری انتخاب نکند، ولاء غیر اختیاری او به چه کسی منتقل می شود؟

نظرات مطرح در متون فقهی

در متون فقهی سه نظریه در این باره مطرح شده است:

نظریه اول، امام معصوم علیه السلام: همچنان که پیش از این نیز توضیح دادیم بر اساس روایاتی که در بحث «ارث شخص بدون وارث» رسیده است، امام معصوم علیه السلاموارث هر فرد بی وارث است؛ بنابر این، اگر کودک سر راهی، پس از رسیدن به سن بلوغ، برای خود ولاء قرار ندهد، ولاء او بر امام است، چرا که وی وارث و عاقله او به حساب می آید(3).