حضانت کودکان در فقه اسلامی صفحه 478

1- برای اطلاع بیشتر، ر.ک: تذکره الفقهاء، 2/274.

2- المبسوط، 3/345؛ جامع المقاصد، 6/119.

3- مختلف الشیعه، 6/109.

4- المبسوط، 3/345.

را بپذیرند، مسلمان خواهند بود و چنانچه از عقیده خود باز گردند، مرتد به حساب می آیند(1).

این نظریه مبتنی بر دو ادعا است:

ادعای اول، پذیرش اسلام: اسلام آوردن کودکی که دارای قدرت تشخیص است، بر اساس دلایل زیر پذیرفته می شود:

1- برخورداری از قدرت شناخت اصول دین: چنین کودکی می تواند با دلیل و برهان توحید و عدل را بشناسد(2)، زیرا دلایلی که شناخت این امور را واجب می کند، عقلی است؛ پس هرکس که به این توان برسد، آن دلایل او را در بر می گیرد، چه به بلوغ جنسی رسیده یا نرسیده باشد و چون استثنایی در دلیل عقلی وجود ندارد، می توان گفت کودکانی که به قدرت شناخت رسیده اند، موظف به تحصیل این دانش هستند که در این صورت، می باید عمل آنها نیز صحیح باشد.

بنابر این، گرچه انجام فروع دین بر کودک واجب نیست، ولی فهم اصول اعتقادی بر کودک پیش از بلوغ واجب است، هرگاه قدرت بر فهم و استدلال داشته باشد(3).

2- روایات: روایاتی که شرط مسلمان شدن را اقرار به یگانگی خداوند و رسالت حضرت ختمی مرتبت صلی الله علیه و آله، معرفی می کنند، عام بوده، شامل هر فردی که چنین اقراری را داشته باشد، می شود چه به حد بلوغ رسیده یا نرسیده باشد(4).

روایت ابن مسکان94*: «ما الاسلام؟ فقال: دین اللّه اسمه الاسلام و هو دین اللّه قبل أن تکونوا حیث کنتم و بعد أن تکونوا؛ فمن أقرّ بدین اللّه فهو مسلم و من عمل بما أمر اللّه عزّوجلّ به، فهو مؤمن»(5)، اسلام چیست؟ فرمود: اسم دین خدا اسلام است و اسلام دین خدا است برای پیش و پس از شما؛ هرکس به دین خدا اقرار کند، مسلمان است و هرکس به فرامین خداوند عمل کند، مؤمن است.

روایت اول ابی بصیر95*: «إنّ الاسلام من استقبل قبلتنا و شهد شهادتنا و نسک نسکنا و والی