حضانت کودکان در فقه اسلامی صفحه 73

1- اطیب البیان، 2/469.

2- تقریب القرآن، 2/86.

3- تفسیر شبّر، 1/37؛ الوجیز، 1/191؛ کنز الدقائق، 2/352؛ المیزان، 2/251.

وجودش مستند به هر دوی آنهاست، ولی در هر جامعه ای فرزند را به یکی از آنها ملحق می کنند، گاه به مادر و گاه به پدر که در این آیه احتمال دوم مطرح شده است(1).

احتمال پنجم، قدرت جسمانی: فرزند به پدر خود نسبت داده شده است، چرا که پدر به جهت مرد بودن در بیشتر موارد قادر به حفظ و مصونیت او از خطر مرگ است(2).

«رزقهن و کسوتهن»

معناشناسی: خداوند بر مردی که از همسر خود جدا شده است، در دوره شیر دهی، تأمین دو چیز را واجب کرده، رزق و کسوه.

رزق: «رزق» در زبان عربی به هر چیزی گفته می شود که سود بردن از آن ممکن باشد و کسی نمی تواند از آن جلوگیری کند(3) و به طور خلاصه: «الرزق: ما ینتفع به»(4).

ابو هلال عسکری در توضیح تفاوت میان «رزق» و دو واژه «حظ» و «غذاء»، آن را چنین توصیف می کند: «رزق: عطایی است پیوسته»(5)، «رزق: اسم است برای هر آنچه دارنده آن، مالکِ سود بردن از آن است، پس کسی مجاز نیست با او به ستیز برخیزد چرا که حلال است»(6).

کسوه: «کسوه» را لغت دانان عرب به «لباس» معنا کرده اند(7). زبیدی آن را مترادف با «ثوب» دانسته در تعریف آن می نویسد: «الکسوه: الثوب الذی یلبس»(8).

گرچه بسیاری از مفسران «رزق» و «کسوه» را به خوراک (غذای کافی(9)) و پوشاک معنا کرده اند، ولی با توجه به سخنان اهل لغت، بعید نیست که «رزق» تنها به خوراک و غذا منحصر نشده، سایر آنچه شخص بدان نیاز دارد را نیز در برگیرد(10). اگر این تعمیم را در