حضانت کودکان در فقه اسلامی صفحه 78

1- شاید به همین خاطر باشد که برخی از مفسران مدعی اند که این جمله از آیه دلالت می کند بر جواز اجیر کردن دایه در مقابل غذا و لباس؛ برای اطلاع بیشتر ر.ک: جصاص، احکام القرآن، 1/489.

2- احسن الحدیث، 1/435.

3- تفسیر قرطبی، 3/160.

4- روض الجنان و روح الجنان، 3/286.

5- تفسیر گازر، 1/295.

اقتصاد و اعتدال(1)؛ به طریق نیکو که مناسب حال زن باشد(2)؛ به وجه پسندیده(3)؛ به گونه ای که مراعات شأن و شخصیت اجتماعی زن شود(4)؛ آنچه عرفا حق زن شناخته می شود (اجره المثل)(5)؛ در حد متعارف(6)؛ آنچه که در شریعت متعارف است، بدون آنکه کوتاهی یا زیاده روی شود(7)؛ آنچه که در یک شهر، عادتِ مانندِ آن زن باشد، به شرط اینکه اسراف یا بخل در میان نباشد(8)؛ متناسب با وضعیت مالی مرد باشد، زیرا تکلیف شخص به بیشتر یا کمتر از توانش روا نیست(9)؛ غذا به اندازه کافی بوده و به خوبی آن را بدهد(10)؛ متناسب با وضعیت و جایگاه زن و مرد باشد(11)؛ در هزینه های و پوشاک کوتاهی نکند(12)؛ آنچه در نظر عرف و دین متناسب با فردی چون مادر است(13).

همچنان که ملاحظه می شود، نظرات مفسران را درباره «معروف» در سه محور می توان خلاصه کرد: 1- تناسب با موقعیت اجتماعی مادر 2- تناسب با توان مالی پدر 3- تناسب از نظر کمیّت و مقدار.

احکام حقوقی: در اینکه از نظر حقوقی مراد از معروف چیست، دو نظریه میان فقها مطرح است:

نظریه اوّل، وضعیت اجتماعی مادر: بر اساس این احتمال، پدر موظف است هزینه های زندگی مادر را در دوران شیردهی، متناسب با جایگاه و موقعیت او، تأمین کند.

نظریه دوم، وضعیت مالی پدر: پیروان این نظریه معتقدند که ملاک در تعیین معروف، قدرت و توان مالی پدرِ کودک است، زیرا قرآن از یک سو، بر این مطلب تأکید