جامعه انسانی از دیدگاه قرآن کریم صفحه 307

1- قصص/38.

2- نازعات/24.

3- قصص/4.

4- انبیاء /92.

«وَاعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللّه ِ جَمیعًا وَلاَ تَفَرَّقُوا وَاذْکُرُوا نِعْمَتَ اللّه ِ عَلَیْکُمْ اِذْ کُنْتُمْ اَعْدَاءً فَاَلَّفَ بَیْنَ قُلُوبِکُمْ فَاَصْبَحْتُمْ بِنِعْمَتِهِ اِخْوَانًا وَکُنْتُمْ عَلی شَفَا حُفْرَهٍ مِنَ النَّارِ فَاَنْقَذَکُمْ مِنْهَا کَذلِکَ یُبَیِّنُ اللّه ُ لَکُمْ ایَاتِهِ لَعَلَّکُمْ تَهْتَدُونَ»(1)؛ «و همگی به ریسمان خدا چنگ زنید و پراکنده نشوید و نعمت خدا را برخود یاد کنید: آن گاه که دشمنان [یکدیگر] بودید. پس میان دلهای شما الفت انداخت، تا به لطف او برادران هم شدید و بر کنار پرتگاه آتش بودید که شما را از

آن رهانید. این گونه خداوند نشانه های خود را برای شما روشن می کند. باشد که شما راه

یابید».

در این جامعه تمامی امکانات یک دست می شود و فراهم می آید و لذا عامل توفیق، پشتیبانی، عنایت و رحمت الهی می شود و این جامعه را در بر می گیرد، جامعه ای بر سرِ

داشتن خدای یگانه، آیین یگانه و نظام یگانه همداستان شده است و با خداوند پیوند دارد و از او یاری، خیر و برکت می خواهد.

نشانه های چند دستگی در جامعه فرعونی

اشاره

به منظور روشن ساختن اندیشه قرآنی درباره یگانگی و چند گانگی، استاد ما شهید

صدر به تحلیل نشانه های چندگانگی در جامعه فرعونی پرداخته و از این جامعه به عنوان گواهی بر هدر رفتن انرژیها وگرفته شدن خیرات و برکات از جامعه بر اثر ستمگری، سرکشی و خودکامگی یاد کرده است.

شهید صدر جامعه فرعونی را به چند دسته تقسیم کرده است(2):