جامعه انسانی از دیدگاه قرآن کریم صفحه 334

1- بقره/216.

2- مؤمنون/71.

3- بقره /213.

هرآنچه برخلاف حق باشد، باطل است، نه پایداری ماند و نه مصلحت و منفعتی در آن وجود دارد.

قرآن کریم از اختلاف در دین که از آن نهی شده، به در هم آمیختن حق به باطل تعبیر کرده است:

«وَ لاَ تَلْبِسُوا الْحَقَّ بِاص لْبَاطِلِ وَ تَکْتُمُوا الْحَقَّ وَ اَ نْتُمْ تَعْلَمُونَ»(1)؛ «و حق را به باطل در

نیامیزید و حقیقت را با آن که خود می دانید، کتمان نکنید».

قسط و عدالت

درباره قسط و عدالت باید گفت: ادیان الهی بدین منظور فرو فرستاده شد که رابطه انسان با انسان و رابطه او با طبیعت را در چهارچوب ارتباط با خدا و بندگی او سامان بخشد. لیک این رابطه بر اثر برخورد مصالح و منافع مردم و اراده ها و خواسته هایشان، به مشکل اختلاف دچار می شود و لذا ایجاد توازن در این رابطه، یکی از اهداف شریعت اسلامی و یکی از اصول رسالت اسلامی بوده است.

پافشاری بر این اصل و اهمیت ویژه آن، از طریق پافشاری بر مفاهیم قسط وعدالت انجام شده است و این که عدالت، هدف ادیان الهی بوده است:

«لَقَدْ اَرْسَلْنَا رُسُلَنَا بِاص لْبَیِّنَاتِ وَ اَ نْزَلْنَا مَعَهُمُ الْکِتَابَ وَ الْمیزَانَ لِیَقُومَ النَّاسُ بِاص لْقِسْطُ...»(2)؛ «به راستی پیامبران خود را با دلایل آشکار روانه کردیم و با آن ها کتاب و ترازو را فرود

آوردیم تا مردم به انصاف برخیزند...»

«...وَاِنْ حَکَمْتَ فَاحْکُمْ بَیْنَهُمْ بِالْقِسْطِ اِنَّ اللّه َ یُحِبُّ الْمُقْسِطینَ»(3)؛ «...و اگر داوری می کنی، پس به عدالت در میانشان حکم کن که خداوند دادگران را دوست دارد».

«اِنَّ اللّه َ یَاْمُرُ بِاص لْعَدْلِ وَ الاِْحْسَانِ وَ ایتَایِٔذِی الْقُرْبی وَ یَنْهی عَنِ الْفَحْشَاءِ وَالْمُنْکَرِ وَ الْبَغْیِ...»(4)؛ «در حقیقت، خدا به دادگری و نیکوکاری و بخشش به خویشاوندان فرمان می دهد و از کار زشت و ناپسند و ستم باز می دارد...».

یا از طریق قانون گذاری که هدف عدالت را حفظ کند و این توازن را در واقع اجتماعی