جامعه انسانی از دیدگاه قرآن کریم صفحه 415

1- نساء/59. مراد از «نزاع» در این آیه، نزاع افراد بر سر حقوق شخصی آنان نیست بلکه نزاع درباره جامعه و اداره شؤون اجتماعی آن و اختلاف نظر در مورد این اداره است.

فصل سوم: شیوه تحقق بخشیدن وحدت جامعه

اشاره

قرآن کریم به تعیین پایه هایی که وحدت در اسلام بر آن ها استوار است و ایجاد بنیاد مادر که به این وظیفه می پردازد، بسنده نکرده است بلکه در کنار آن، شیوه ها و ابزاری را وضع کرده که برای تحقق بخشیدن این وحدت می توان آن ها را دنبال کرد.

در این زمینه باید به پاره ای از پایه ها و ارکانی اشاره کنیم که در فصل اول درباره آن ها سخن گفتیم. این پایه ها در بُعدی دیگر، ابزاری را تشکیل می دهد که آن ها نیز وحدت اسلامی را تحقق می بخشند. لیک این ابزارها، ابزارهای پیش گیری است که در جلوگیری از رخ نمودن اختلاف و درگیری می تواند نقش داشته باشد. به عنوان نمونه، باور به یگانگی خدا، تنها پرستش او، دانش، آرمان، آیین، امت یکپارچه و رهبری یگانه، همگی ابزارهایی هستند برای تحقق بخشیدن وحدت اجتماعی.

امّا شیوه و ابزاری که در این فصل می خواهیم بدان اشاره کنیم، ابزار، قواعد، مقررات و شیوه های کاربردی است که اسلام پس از نمودار شدن اختلافات در جامعه انسانی، آن ها را برای حلّ این اختلافات، چه در سطح فردی و چه در سطح اجتماعی وضع کرده است.

پیشتر دانستیم که مردم [در آغاز] یک امّت بودند. سپس بر اثر چیرگی هوس و

ناسازی مصالح و منافع و خواسته های فردی، میان آنان اختلاف پیدا شد. آن گاه مرحله