شطحیات بسیار می گفت و به این بسنده نمی کرد که ایمان، تنها تصدیق قلبی است بلکه باور او چنین بود که هر کس از سرِ دل ایمان آورَد و سپس شرک هویدا سازد و یا یهودیت و مسیحیت آشکار کند، اینها همه او را از ایمان بیرون نمی بَرد! او می گوید(1): «ایمان، پیمانی قلبی است و اگر مؤمنی بی هیچ تقیّه ای با زبان خود، کفر اعلان کند و بت پرستد و در سرزمین اسلام به یهودیت یا مسیحیت تعهّد داشته باشد و صلیب را عبادت کند و در سرزمین اسلام، تثلیث را آشکار سازد و برهمین حال بمیرد، او همچنان مؤمنی است با ایمانی کامل نزد خداوند عزّوجّل، دوستدار مقام کبریایی و اهل فردوس»!
او مرجئه ناب را با این سخن در پیِ خود کشاند که ایمان نَه فزونی می گیرد و نَه کاستی می پذیرد و مؤمنان، همه در ایمان یکسانند. او می گوید(2): «ایمان، پاره پاره نمی شود یعنی به پیمان و سخن و کردار تقسیم نمی گردد و مؤمنان در داشتن ایمان بر یکدیگر برتری نمی یابند و ایمان پیامبران و ایمان امّت بر یک سبک و سیاق است، زیرا معارف بر یکدیگر فضیلتی ندارند».
او در این که انسان مجبور و بیاختیار است، از جبریه ناب پیروی می کرد. اشعری می گوید(3): «از باورهای منحصر به فرد جهم این است که در حقیقت، هیچ فعلی برای کسی نیست مگر برای خداوند یکتا و تنها
1- الفصل فی الملل و الاهواء و النحل، ج 4، ص 204.
2- الملل و النحل، ج 1، ص 80؛ مقالات الاسلامیین، ج 1، ص 198.
3- مقالات الاسلامیین، ج 1، ص 312؛ الفرق بین الفرق، ص 128؛ الملل و النحل، ج1، ص80.