راهبردهای سیاسی امام باقر و امام صادق علیهما السلام در آماده سازی جامعه اسلامی برای ورود به عصر غیبت صفحه 73

ر) عباسیان قبل از خلافت

عباسیان قبل از رسیدن به خلافت جزو شیعیان و همچنین مخالف حکومت امویان به شمار می رفتند، در جریان شناسی سیاسی خاندان عباسی می توان گفت آنها برای اینکه به قدرت سیاسی دست پیدا کنند به ناچار قبض و بسط های زیادی را متحمل شدند، لذا برای ریشه یابی این تفکر می توان گفت: عباسیان پس از شهادت علی علیه السلام، به تدریج از اهل بیت علیهم السلام دور شدند و سعی شان بر این بود که بر مشروعیت خود بیفزایند؛ هم چنان که در کربلا حضور ندارند، اما پس از عاشورا از آن بهره برداری کامل میکنند. در ادامه علی بن عبدالله بن عباس به فکر تکمیل حلقه قدرت و مشروعیت بر آمده و از بی فرزندی ابوهاشم سوء استفاده می کند و او را به انتقال امامت خود به عباسیان ترغیب می نماید. (1) بدین ترتیب، ابوهاشم قبل از فوتش، محمدبن علی را وصی خود کرده بود. (2)

بر این اساس، عباسیان مشروعیت خود را در این مرحله به حنفیان منتسب ساختند. اما هنگامی که به حکومت رسیدند، برای تحکیم قدرت خود، به اهل حدیث نزدیک شدند. (3) آنان تلاش نمودند برای مشروعیت بخشی کامل به حکومت، خود را از طریق عباس به پیامبر متصل سازند. آنها به واسطه عباس، عموی پیامبر، خود را وارث و جانشین رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم قلمداد کردند. به خاطر همین منصور در پاسخ نفس زکیه که علی علیه السلام را اولی به خلافت و خود را از نسل فاطمه علیها السلام دانست، به صراحت عباس عموی پیامبر را شایسته خلافت

1- سیدحسین محمد جعفری، تشیع در مسیر تاریخ، ص315-316.
2- احمدبن یحیی بلاذری، جمل من انساب الأشراف، ج4، ص89-105.
3- سیدحسین محمد جعفری، تشیع در مسیر تاریخ، ص324-326.