راهبردهای سیاسی امام باقر و امام صادق علیهما السلام در آماده سازی جامعه اسلامی برای ورود به عصر غیبت صفحه 84

ب) قیاس گرایی

جریان قیاس گرایی، در زمان امام باقر و امام صادق علیهما السلام ظهور کرد و مبتکر این جریان ابوحنیفه بود. بعد از او پیروانش ادامه دهنده راه او بودند و این خط فکری را گسترش دادند. جریان قیاس گرایی زمینه بسیاری از بدعت ها و انحرافات را به وجود آورد، شالوده و بنیان این جریان مسأله عمل به قیاس (مقایسه احکام خدا با یکدیگر) و استحسان بود. نتیجه قیاس و استحسان در حقیقت، اِعمال نظر شخصی و سلیقه ای در دین خدا و خروج از دستورالعمل پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم است. امام باقر علیه السلام درباره این تفکر فرمود:

سنّت و احکام شرعی از طریق قیاس، قابل شناخت نیست. چگونه می توان قیاس را ملاک قرار داد با اینکه زن حائض پس از دوران حیض می بایست روزه را قضا کند؛ ولی قضای نماز بر او واجب نیست. (1)

همچنین امام صادق علیه السلام در سخنی به زراره چنین سفارش کرد:

ای زراره! از کسانی که در کار دین به قیاس پرداخته اند بپرهیز، زیرا آنان از قلمرو تکلیف خود تجاوز کرده اند. آنان آن چه را می بایست فرا گیرند، کنار نهاده و به چیزی پرداخته اند که به آنها واگذار نشده است، روایات را به ذوق خود تجزیه و تحلیل کرده و تأویل می کنند و بر خدا دروغ می بندند. (2)

ج) مرجئه

مُرجئه یکی از فرقه های فکری بود که دنبال توجیه ظلم و ستم خلفای