راهبردهای سیاسی امام باقر و امام صادق علیهما السلام در آماده سازی جامعه اسلامی برای ورود به عصر غیبت صفحه 86

د) زنادقه

زنادقه گروهی بودند که در زمان امام باقر و امام صادق علیهما السلام فعالیت میکردند، ایشان دهر و زمان را سبب هلاک انسان وموجب اجرای تقدیر می دانستند ومعتقد بودند که تنها حیات این جهان، اعتبار دارد و با مرگ انسان، همه چیز تمام می شود و آنچه که انسان را هلاک می کند و از بین می برد، گذشت زمان است. (1) و سعیشان بر ایجاد شک و تردید در دین و القای شبهه و زیر سؤال بردن عقاید مردم و مبانی دین بود و آنان برای رسیدن به این مقصود از هیچ تلاشی فروگذار نمی کردند، گاه با هدف قرار دادن توحید، دهر و طبیعت را منشأ آفرینش جهان معرفی می کردند، گاه قرآن و آیات آن را به تمسخر می گرفتند و گاه دیگر عقاید دینی مردم را مورد تردید قرار می دادند. یکی از مستمسک های زنادقه در مجادله با مسلمانان، ترویج عقاید دهری گری بود. این عقیده که منشأ پیدایش موجودات، طبیعت است، گرچه مورد تمسک زنادقه عصر باقرین علیهم السلام قرار می گرفت، لیکن ریشه در اعتقادات عصر جاهلیت داشته و در قرآن نیز به این تفکر الحادی اشاره شده است:

وَقَالُوا مَا هِیَ إِلَّا حَیَاتُنَا الدُّنْیَا نَمُوتُ وَنَحْیَا وَمَا یُهْلِکُنَا الَّا الدَّهْرُ؛ (2)

گفتند: غیر از زندگی دنیایی ما، چیز دیگری نیست؛ می میریم و زنده می شویم وما را جز طبیعت هلاک نمی کند.

ه) دیصانیه

ابوشاکر دیصانی از زنادقه معروف عصر باقرین علیهم السلام از گروه دیصانیه بود. دیصانیه به دو اصل نور وظلمت اعتقاد داشتند و معتقد بودند: