- گرفتاری ها 1
- اشاره 23
- گام ها 25
- اشاره 27
- 1. چرا سؤال کنم؟ 28
- 2. از چه چیزهایی سؤال کنیم؟ 29
- 3. در چه زمینه ای سؤال کنم؟ 36
- 4. با چه پیش فرضی سؤال کنم؟ 37
- 5 . از کجا شروع کنم؟ 38
- اشاره 49
- 1. بحث از کدام یک شروع می شود؟ 49
- اشاره 49
- جهان 50
- خدا 51
- 2. آیا برای شروع از انسان، دلیل و مستندی هست؟ 56
- 3. انسان را از کجا آغاز کنیم؟ 61
- 4. با این شروع به چه نتایجی می رسیم؟ 63
- اشاره 63
- الف) درک وضعیت 65
- ب) درک تقدیر 72
- اشاره 75
- ج) درک ترکیب 75
- یکم. آزادی 78
- دوم. ضرورت حرکت 89
- چهارم. حرکت تاریخی 93
- سوم. نیازها 93
- ششم. نظارت و رهبری بر خویش 95
کنم. این تجربه و این دیدار علمی که تکامل تمام هستی به من رسیده است، می تواند هر دهاتی و هر روشن فکری را تکان بدهد و در او سؤال هایی را زنده کند که در کجا بمانم؟ و چرا به کم قانع شده ام؟ و تا کجا باید پر بکشم؟
من تا حرکت نکرده و راه نیفتاده ام، دنیا برایم بزرگ است؛ که قنداق برای بچه هایی که حرکت نکرده اند، یک دنیاست،
ولی دنیا برای حرکت کرده ها، زندان است. با این توجه، می یابم که به کجا باید برسم و با توجه به خودم می بینم که در کجا هستم. من بال هایی دارم که آسمان ها برایش تنگ هستند، ولی هم چون کرمی که زیر پا له شده به لجن زاری دل خوش کرده ام و با این که نصف تنم زیر پاها له شده، خودم را به زمین می کشم و سر می جنبانم. با توجه به این تفاوت ها، زندگی من نور و تحرکی می گیرد و جریان پیدا می کند. در این مرحله از آگاهی، کارم را شروع می کنم تا از آن چه هستم، فاصله بگیرم و به آن چه باید، برسم. در این مرحله، مثل یک کوه آتشفشان، پرم از سؤالات؛ سؤالاتی که بهارش در کنار حادثه ها و برخوردها و درگیری هاست.
در این مرحله نباید به فکر جواب بود، که باید خالی شد و از سنگینی این همه سؤال های سمج، خود را رهانید.
در این مرحله باید به نکاتی چند واقف شد:
1. چرا سؤال کنم؟
معرفت با شک(1) آغاز نمی شود، که با سؤال شروع می شود و سؤال بر اساس کنجکاوی و حبّ اطلاع(2) در انسان شکل می گیرد، نه بر ت)
1- شک و حس اضطراب در برابر یک حادثه مثلاً صدایی که در جنگل یا هنگام ملاقات یا در یک حال عادی احساس می کنیم، به زمینه عاطفی ما مربوط است و انگیزه سؤال نیست که حال مقارن آن است. پس از سؤال، تفکر، دست مایه های ذهنی را تنظیم می کند و احتیاج به پالایش این دست مایه هاست که از این پالایش ها در روش تحقیق گفت وگو می شود. (دست نوشته های استاد)
2- «وَإِنَّهُ عَلَی ذلِکَ لَشَهِیدٌ» (سوره عادیات، آیه 7). انسان بر تمام اطاعت ها و جریان ها شهادت دارد. او، خود، گواه است و به شهادت و به شناخت رسیده و همین شهادت است که همراه حب الخیر، در انسان حرکت ایجاد می کند که «انّه لحب الخیر لشدید». می بینی که شناخت و شهادت و حب و احساس و حرکت و عمل چگونه با یک دیگر پیوند می خورند و تفکیک شناخت و ایدئولوژی و عمل را بی معنی می سازند. (نک: انسان در دو فصل، ص56؛ تطهیر با جاری قرآن، ج3، ص163 - 164، سوره عادیات)