سیاست و مهدویت صفحه 114

را فرایندی اجتماعی می داند که

در آن قیدوبندهای جغرافیایی که بر روابط اجتماعی و فرهنگی سایه افکنده از بین می رود و مردم به طور فزاینده ای از کاهش این قید و بندها آگاه می شوند (واترز، 1379، ص 12).

جان تامیلنسون نیز با تمرکز بر پیچیده شدن ارتباط در عصر جهانی شدن، آن را با مدرنیته پیونده زده و معتقد است جهانی شدن شبکه ای به سرعت گسترش یابنده و همیشه متراکم شونده از پیوندهای متقابل و وابستگی های متقابل است که وجه مشخصه زندگی اجتماعی مدرن به شمار می رود (تامیلنسون، 1381).

رابرتسون هم با تأکید بر آگاهی، جهانی شدن را چنین تعریف می کند:

مفهوم جهانی شدن به درهم فشرده شدن جهان و هم تراکم آگاهی نسبت به جهان به عنوان یک کل دلالت دارد (رابرتسون، پیشین: 35).

هر چند این تعاریف سه گانه از جهانی شدن عمدتاً بر یک وضعیت ارتباطی خاص و فشرده تأکید داشتند، در نگرش های دیگر که از منظر انتقادی مطرح شده اند، جهانی شدن با امریکایی شدن پیوند خورده است. از نظر لاش ویوری جهانی شدن در واقع جهانی شدن سرمایه داری پیشرفته است (قراگوزلو، بی تا).

فوکویاما هم که ادعا می کند جهانی شدن همان امریکایی شدن است، مد عی شده که الگوی امریکا که مردمان دیگر فرهنگ ها خود را با آن هم آهنگ می کنند، مربوط به دو یا سه نسل پیش است؛ زمانی که سخن از جهانی شدن و نوگرایی به میان می آید، امریکای دهه پنجاه و شصت را تداعی می کنند... فرهنگی که در دهه پنجاه و شصت اشاعه یافت، ایده آل بود (فوکویاما،1380).

منتقدان نحله مارکسیست سرمایه داری غربی نیز در تعریف جهانی شدن بیشتر بر بعد گسترش سیطره استعماری و امپریالیستی سرمایه داری غربی تمرکز کرده اند. آنها با نقد جهانی شدن غربی، آن را موج جدیدی در گسترش