سیاست و مهدویت صفحه 115

امپریالیسم سرمایه داری غربی می دانند (سوئیزی و دیگران،1380: 44 - 13).

در تعاریف ذکر شده، غالباً بر بعد فرهنگی تمرکز شده است. البته جهانی شدن ابعاد مختلفی دارد و شاید در بیشتر اوقات در وهله نخست، جهانی شدن در عرصه اقتصاد به ذهن تبادر کند. بعد سیاسی جهانی شدن نیز اهمیت دارد. در حالی که در بعد اقتصادی بر سیطره سرمایه داری بر دورترین نقاط جهان تمرکز می شود، در بعد سیاسی جهانی شدن، پیدایش و اشاعه الگوهای مشابه حکومتی و حقوقی غربی و به ویژه امریکایی به سراسر جهان مدنظر است. از این رو، توجه به ابعاد مختلف جهانی شدن اهمیت دارد. به تعبیر برخی از پژوهش گران، جهانی شدن به بافت های گوناگون کنش اجتماعی، اقتصادی، سیاسی، حقوقی، فرهنگی، نظامی، فن آوری و محیط زیست راه پیدا کرده است.

اما به رغم وجود ابعاد مختلف جهانی شدن، به نظر می رسد در پژوهش حاضر، ضرورت دارد عمدتاً بر ابعاد فرهنگی - سیاسی و اجتماعی جهانی شدن تمرکز شود؛ زیرا اولاً در عصر حاضر به دلیل بحران معنا در تمدن مدرن غربی که بر جهان سیطره دارد، ایده ها و فرهنگ ها برخلاف دیدگاه های پیشین صبغه ای اساسی یافته، در منزلت زیربنا قرار گرفته اند. چنین وضعیتی در تفکر اسلامی عملاً پذیرفته شده بود و هم اینک جهان غرب نیز به این نتیجه رسیده است ( نک: افروغ،1380: 254). دلیل دیگر که می توان برشمرد آن است که در مطالعه تطبیقی مهدویت اسلامی با جهانی شدن، باید بر بعد فکری - فرهنگی تأکید کنیم تا بتوانیم به سهولت اندیشه "جامعه فاضله اسلامی" را با وضعیت جهانی شدن، مقایسه نماییم.

معنا و چیستی جهانی شدن

نگرش های مختلفی در تبیین ماهیت و چیستی جهانی شدن وجود دارد.