سیاست و مهدویت صفحه 132

می شود. چنین وضعیتی امکان تفاهم و همراهی را فراهم می سازد. به نظر می رسد این ویژگی بر آن دسته از روایات تطابق دارد که ناظر بر ارتباط مؤمنان با یکدیگر و با حضرت مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف در شرق و غرب جهان است. امام صادق علیهم السلام می فرماید:

در زمان قائم عجل الله تعالی فرجه الشریف مؤمنی که در شرق است برادر خود را خواهد دید که در مغرب است و نیز مؤمنی که در مغرب است برادر خویش را در مشرق می بیند (مجلسی، 1403ق، ج 52، ص 391).

آن حضرت در بیان رمزداری می فرماید:

زمانی که قائم عجل الله تعالی فرجه الشریف ظهور کند، خداوند گوش ها و چشمان شیعیان ما را به گونه ای تقویت می کند که میان آنان و قائم عجل الله تعالی فرجه الشریف نیازی به پیک نیست. آن حضرت با آنان سخن می گوید و آنان سخن او را می شنوند، و در حالی که وی در جای گاه خویش قرار دارد، او را می بینند (مجلسی، 1403ق، ج 52، ص 336).

در چنین تعابیری از امامان معصوم علیهم السلام احتمال اعجاز در عصر ظهور و طریق غیرعادی ارتباطی وجود دارد و نمی توان آن را ناممکن دانست، اما با توجه به سنت الهی (جریان امور طبق اسباب) به نظر می رسد چنین تعابیری بیشتر بُعد ارتباطی را می نماید که دست کم چشم اندازی از آن برای ما در عصر تکنولوژی ارتباطات حاصل شده است. عنصر ذاتی دوم جهانی شدن در قرائت برگزیده، یعنی "آگاهی تشدید یافته" را نیز می توان در ذیل این توضیح فهمید.

اما عنصر ذاتی سوم جهانی شدن یعنی "جداشدن هویت از مکان" هم کاملاً با ایده مهدویت سازگاری دارد. هویت ها در روزگاران گذشته، با ویژگی های جغرافیایی پیوند نزدیکی داشته اند و گاه مکان و منطقه در شکل دادن به آنها محوریت داشته است، اما فرایند دولت - ملت سازی و ملی گرایی