سیاست و مهدویت صفحه 144

برشمرده اند (سوئیزی و همکاران، 1380). یعنی وضعیت تثبیت یافته ای نبوده و سرانجام بشر امری متفاوت خواهد بود. طبیعی است که جهانی شدن به مثابه وضعیتی جدید از منظر این اندیش مندان، می تواند ماهیتی متفاوت از جهانی شدن سرمایه داری باشد و انسان ها با مبانی سوسیالیستی، جامعه بهتر و مطلوب تری خواهند داشت.

ب) جهانی شدن و قرائت های پسامدرن

فراتر از نظریه های مدرن، می توان از گروه دیگری از نظریات یاد نمود که جهانی شدن را با پسامدرنیسم پیوند می زنند. کیت نش معتقد است:

جهانی شدن با پسامدرنیته پیوند خورده و در رشته جامعه شناسی، در چارچوب چرخش پسامدرن تئوریزه گردیده است (نک: 1380: 96).

از نظر او نگرش های پسامدرن به جهانی شدن، از دو منظر مارکسیستی - اقتصادی و پسامدرنیسمِ فکری- فرهنگی مطرح شده اند. در گروه نخست، دیدگاه های کسانی چون دیوید هاروی و اسکات لش و جان یوری است. هاروی در کتاب وضعیت پسامدرن (1989) بین جهانی شدن، پسامدرنیسم و اقتصاد پسافوردیسم ارتباط برقرار می کند. از نظر وی، چنین وضعیتی، پیرو و محصول فرعی مرحله جدیدی از شیوه تولید سرمایه داری است که نه بر کالاهای تولید شده، بلکه بر مصرف سریع نشانه ها و خدمات تکیه دارد.

در سرمایه داری پسافوردی، سرمایه مالی به ضرر دولت و نیروی کار سازمان یافته اهمیت و اولویت یافته است (نک: 1380: 85). لش و یوری نیز در سرمایه داری پسامدرن به همراه اقتصاد پسافوردی، به سرمایه داری غیرسازمان یافته این دوران توجه می کنند و بر اولویت یافتن مقوله مصرف و صنایع خدماتی در این دوره تأکید دارند (1380: 85).

نگرش های پسامدرن نئومارکسیستی در عرصه اقتصاد، بر بعد اقتصادی