سیاست و مهدویت صفحه 147

ج) جهانی شدن و ابعاد جهان شمول ادیان

جهانی شدن از منظر سوم، به نگرش های دینی مربوط می شود. با مطرح شدن جهانی شدن، دین داران نیز با تمسک به آموزه های جهان شمول ادیان، جهانی شدن را به همین معنا اخذ کرده اند. از دیدگاه آنان، جهانی شدن واقعی، همان جهانی شدن دینی به شمار می رود که به تازگی در کشور ما مطرح شده است. حتی برخی با تمسک به آموزه اسلامی حکومت جهانی حضرت مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف، آن را با جهانی شدن یک سان گرفته اند. اما فراتر از چنین نگرش های غیر دقیق، نظریه پردازی هایی نیز درباره جهانی شدن دینی صورت گرفته است؛ چنان که عماد افروغ با تفکیک بین "جهانی شدن واقعی و متصور" و "جهانی شدن مصطلح"، با روی کردی فلسفی - فرهنگی این مسئله را پی می گیرد. جهانی شدن مصطلح، ریشه در تحولات سرمایه داری غرب دارد و بنیان نظری آن یعنی مدرنیسم است. سرمایه داری در نگرشی خوش بینانه، می کوشد که با جهانی شدن به سود بیشتری دست یابد. در نگاهی دیگر، سرمایه داری در تلاش است تا از «بن بست ها و تضادهایی که نظام سرمایه داری هم به لحاظ نظری و معرفتی و هم به لحاظ اقتصادی - اجتماعی با آن مواجه است» رهایی یابد. از نظر افروغ، ریشه این تضاد در ذات مدرنیته است.

اومانیسم و خرد خود بنیاد و تجربه گرایی که مبنای سرمایه داری را تشکیل می دهند، به دلیل نفی خدا به نفی ذات و غایت برای انسان انجامیده است و در دوره های تاریخی متفاوت، به هیچ انگاری و نفی علنی انسان و خرد او منجر شده است (افروغ، 1382: 32).

او در نهایت، نتیجه می گیرد که با بن بست های مدرنیته، به تصریح بسیاری از نظریه پردازان غربی جهانی شدن با بازگشت ادیان همراه بوده است، و در نتیجه

اگر لازمه جهانی شدن واقعی اعتقاد به یک حقیقت غایی و وجود