سیاست و مهدویت صفحه 159

کرده است.

4. نیاز انسان به محتوا و معنای جدید در عصر جهانی شدن؛ ویژگی برجسته دیگر عصر جهانی شدن را می توان چالش های جدی عصر جهانی شدن برای فرهنگ ها و تمدن های موجود دانست. جهانی شدن، موجب وارد آمدن شوک و تکانه های جدی به فرهنگ های مختلف می شود. به دلیل خصلت ادغام و یک پارچه سازی جهانی شدن، این ویژگی برجستگی بیشتری دارد. از این رو، انسان ها در عصر جهانی شدن درپی معنای جدیدی می گردند، یا دست کم به معنای پیشین زندگی از حالت نهادینه شده و رسوب شده، به صورت آگاهانه توجه می کنند. به بیان دیگر انسان ها در مواجهه با دیگر فرهنگ ها و تمدن ها در وضعیت تأمل در هویت خویش قرار می گیرند. از این روی، بحران معنا یکی از ویژگی های عصر جهانی شدن تلقی می شود(قوام، 1383: 48-35).

ب) جهانی شدن و چشم انداز فرج

تردیدی نیست که جهانی شدن از جهاتی می تواند ما را در درک بهتر چگونگی ماهیت آموزه اسلامی فرج یاری کند. البته نباید از این نکته غفلت کرد که جهانی شدن در شرایط کنونی تمایزات جدی نیز با این آموزه دارد، اما صرف نظر از این تمایزات و به ویژه نگرش هایی که جهانی شدن را همان غربی سازی یا امریکایی سازی می دانند و هم چنین فارغ از کلیت و ویژگی های نگرش پسامدرن به جهانی شدن - چنان که توضیح داده شد - می توان تنها با استناد به وضعیت حاضر در عرصه جهانی شدن، نکاتی یافت که ما را به فهم بهتر آموزه فرج سوق می دهد. حال به برخی از این نکات اشاره می کنیم:

1. فهم پذیری ماهیت جهانی فرج اسلامی؛ چگونگی تصور ابعاد