سیاست و مهدویت صفحه 166

تمامی مذاهب آن را پذیرفته اند، اما رشد و گسترش آموزه مهدویت خواهی و منجی گرایی در چند دهه اخیر بارز است. بحران درونی جهان اسلام، رشد اسلام گرایی، آغاز عصر جهانی و عوامل دیگر زمینه ساز توجه بیشتر مسلمانان به این مسئله است. به هر حال فارغ از علل مختلف و بسیار آن، توجه به منجی گرایی در جهان امروز پدیده ای جهانی و فراگیر است که یکی از زمینه-های آن را در عامل جهانی شدن می توان یافت.

هم چنین بین "بحران معنا" و "بحران معنویت" تفاوت باید گذاشت؛ بحران معنا (Crisis of Meaning) وضعیتی است که معیارها و شاخص های ارزیابی انسان ها دچار تلاطم و بحران می شود؛ یعنی فرو ریختن نظام دانایی و آگاهی انسان ها که دیگر معیارهای ثابتی برای داوری وجود ندارد. پیش تر پدیده دیگری به نام "بحران معنویت"،( Crisis of spirituality) در طول دوران مدرن مطرح بوده، اما منظور ما از بحران معنا، غیر از بحران معنویت است؛ زیرا ممکن است در جایی به رغم نبود بحران معنا، بحران معنویت وجود داشته باشد. در نگرش های ماتریالیستی که در دنیای مدرن غرب محوریت می یابد، دین کنار گذاشته شد؛ چه بگوییم آن را صرفاً از عرصه عمومی پس زدند، یا این که آن را به هرگونه کنار گذاشتند. مثلاً اگوست کنت به جای دین الهی، دین بشری (Religion of Humanity ) را ارائه کرد. او اصلاً خدای غیر مادی را نفی کرد. به هر حال، در آن جا معنویت وجود ندارد. و این مادی نگری ممکن است بحران های خاصی را پدید آورد که ما از آن به بحران معنویت یاد می کنیم. نشانه و نمود بحران معنویت، از دست رفتن لطافت و روح زندگی است.

در طول قرن بیستم، دنیای مدرن غرب برای نگاه جهان هستی، شاخص هایی مطرح کرده بود که آنها تا همین اواخر پا برجا بودند و سپس خود دچار بحران شدند. با این که آن شاخص ها وجود داشتند، ولی بحران