سیاست و مهدویت صفحه 57

نشان می دهد که معرفت امام، کانون هویت اسلامی را تشکیل می دهد. هر آن کس که امام را نشناسد، از رسیدن به راه راست بازمی ماند. در دعایی که درباره شناخت خداوند وارد شده، بر چنین نکته ای تأکید می شود:

اللّهم عرِّفنی نفسک فإنّک إن لم تُعرِّفنی نفسک لم أعرف رسولک، اللّهم عرِّفنی رسولک فإنّک إن لم تُعرِّفنی رسولک لم أعرف حجّتک، اللّهم عرِّفنی حجَّتک فإنَّک إن لم تعرفنی حجّتک ظللتُ عن دینی. (الاحتجاج، ج2، ص318)

عباراتی که از ائمه علیهم السلام به «سفینه نجاه»، «طریق الی الله»، (بحارالانوار، ج8، ص70) «المحجّه» و امثال آن تعبیر می کنند، همگی بر خصلت کانونی وجود امام در شکل گیری هویت شیعی دلالت دارند. تعابیر روایات، نظیر «شیعه علی»، «محبّ اهل البیت» و «ذوی القربی»، همگی هویت خاصی را به شیعیان می دهند که ضمن وحدت بخشیدن به شیعیان، آنان را از دیگران متمایز می گردانند. از این رو، امام معصوم و اهل بیت علیهم السلام را باید در کانون هویت شیعی و تکوّن آن جست.

فرهنگ مهدوی و نقش هویت بخش آن

فرهنگ، مجموعه ای از نگرش ها، ارزش ها، هنجارها، رسوم، سنت ها، شعایر و اعمال خاص پذیرفته شده در یک جامعه را در بر می گیرد. فرهنگ مهدویت نیز به مجموعه ای از نگرش ها، ارزش ها و هنجارهای مربوط به ظهور منجی موعود از سلاله پاک پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله و سلم اطلاق می شود. این فرهنگ، ریشه در تاریخ بشریت دارد. تمامی ادیان الهی از همان آغاز، منادی ظهور منجی موعود بوده اند. از آن جا که نگرش ادیان به تاریخ بر تحول خطی غایت مدار و فرارسیدن سرانجام نیک برای انسان و جهان و تحقق وعده الهی