سیاست و مهدویت صفحه 94

همواره نیازمند هدایت الهی است. و هر چند عقل (رسول باطنی) در او به ودیعه نهادینه شده، چنین عقلی کاملاً مطیع اراده الهی و سازگار با ساختار خلقت است. عقل محوری به معنای پذیرش همه جانبه خواسته های انسانی نیست. عقل، خود به وجود محدودیت هایی در استنباط هایش اذعان دارد و همواره در تعاضد و هم راهی با سنت های الهی است، و از این منظر، با دین و شریعت (رسول ظاهری) هم آهنگ است. بر این اساس، در تفکر اسلامی، خداوند خالق جهان هستی است و انسان و عقل وی محوریت دارند. البته انسان محوریت مستقلی در قبال حاکمیت الهی ندارد. خداوندی که عقل را در وجود او به ودیعه گذارده، همو نیز برای سعادت بشری شریعت خویش را نازل کرده است. از این جهت، عقل وشرع دو راه کار الهی برای سعادت انسان اند که در کنار هم و هم آهنگ با هم عمل می کنند. جهان مدرن با تفکیک انسان عقل گرا و محور قرار دادن آن، خواست انسان را مغایر و در برابر خواست دینی قرار دهد که از منظر تفکر اسلامی چنین امری نادرست به نظری می رسد.

2. ابهام در تعاریف جامعه سنتی- مدرن؛ غرب مدرن و به ویژه نظریه-های کلاسیک توسعه سیاسی، کوشیده اند با تقسیم دوگانه سنتی- مدرن مرز خود را با دنیای غیر خویش سامان دهند. در نتیجه آنها مجبور بودند برای نشان دادن و مرزگذاری خویش، جامعه سنتی را در برابر جامعه توسعه یافته شان فرض کنند و به نفی آن بپردازند. جامعه سنتی دارای هیچ مزیت جالب توجهی فرض نمی شد و حتی در برخی دیدگاه ها، به حذف آن در دنیای مدرن حکم می کردند. غافل از این که جامعه سنتی همواره نامطلوب نیست، بلکه عناصری از دنیای سنتی همواره زمینه ساز توسعه وتحول انسان ها است. چنان که بسیاری از نظریه پردازان غربی هم چون ماکس وبر و دیگران نشان داده اند، حتی خود غرب مدرن این تحولات را مدیون جامعه سنتی اروپا