درآمدی بر اخلاق پزشکی در اسلام صفحه 4

با توجه به هدف تحقیق و ماهیت آن، مواد این پژوهش، منابع اصیل دین شامل آیات قرآن و احادیث معصومین، متون تفسیری، فقهی و اخلاقی دانشمندان یزرگ اسلامی و کتب و مقالات مرتبط با اخلاق پزشکی بوده است. روش تحقیق نیز، روش تحلیل محتوایی (content analysis) می­باشد و آموزه­های اسلامی در حوزه اخلاق و دیدگاه­های گوناگون در عرصه اخلاق پزشکی، مورد تحلیل کیفی قرار گرفته است.

پژوهش حاضر می­کوشد با بهره­گیری از تک­نگاری­های موجود در زمینه مبانی یا اصلی از اصول اخلاق پزشکی و نقد و بررسی آنها، کاری سامان­مند ارائه دهد و مجموعه­ای از اصول را در این زمینه ارائه کند.

از میان فضایل اخلاقی، سه فضیلت تقوا، احسان و امانت­داری که می تواند در حل مسایل اخلاق پزشکی نقش کارآمدی داشته باشد، بر اساس اصول زیر انتخاب گردید:

1- در آموزه های دینی، از ارکان اخلاق اسلامی محسوب شود.

بررسی ها نشان می دهد که جامع ترین واژه اخلاقی دین، در کسب نیکی ها و خوبی ها، احسان است و جامع ترین واژه، در دوری از بدی ها و زشتی ها، تقوا می­باشد. کمال ایمان به تقوا است و کمال عمل صالح به احسان. در قرآن کریم به دنبال «امَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحات»، «اتَّقَوْا وَ أَحْسَنُوا»(1)آمده و «متقین» و «محسنین»، بیش از دیگر گروه­ها، به عنوان محبوبان خداوند معرفی گردیده اند. در قرآن کریم، کرامت انسان به تقوا دانسته شده و در روایات، تقوا رئیس اخلاق شمرده شده است

در فرهنگ دینی، جامع همه امتیازات انسانی، واژه "امانت" است که بر اساس آیه امانت، خداوند این امانت را تنها به انسان عطا کرده است.(2)

2- افزون بر آنکه فضیلت نفسانی باشد، در مقام عمل نیز کاربردی باشد.