درآمدی بر اخلاق پزشکی در اسلام صفحه 7

بسم الله الرّحمن الرّحیم

دو دیدگاه در اخلاق

دربارۀ موضوع و هدف علم اخلاق، دو دیدگاه عمده وجود دارد. یک دیدگاه می­گوید: موضوع اخلاق، نفس آدمی است و هدف آن، آراستن نفس به فضائل و زدودن رذائل است. آنچه اصالت دارد، صفات و ملکات نفسانی است که علم اخلاق ارزش و لزوم آن صفات را بیان می­کند، و افعال و رفتار آدمی، متفرع بر آن ملکات و وسیله ای برای رسوخ صفات در نفس می باشند. ملکات نفس، منشأ افعال نیک و بد است. ملکاتی که منشأ افعال نیکو شوند، فضیلت و ملکاتی که منشأ افعال بد گردند، رذیلت نامیده می شوند. فضایل، موجب کمال انسان در دنیا و آخرت می­شوند و رذایل، دنیا و آخرت او را تباه می سازند.

عالمان اخلاق اسلامی، بر اساس انسان شناسی خاص خود این دیدگاه را اختیار کرده­اند. از نظر ایشان، حقیقت وجود انسان، نفس مجرد است، و کمال و نقص انسان ناظر به نفس و روح اوست؛ کمال و نقصی که با افعال اختیاری به دست می آیند و در روح باقی می مانند و پس از مرگ، انسان با همان ها محشور می گردد. در نگاه این عالمان، سعادت و شقاوت در گرو فضایل و رذایل است و همه اعمال از