مهدی باوری در کودکان صفحه 12

سه. نهادینه سازی

الف) نهادینه سازی در لغت

لغت «نهادینه» سابقه ی چندانی در زبان فارسی ندارد. (1) با توجّه به موارد استعمال آن در قالب صفت فاعلی و مفعولی، می توان معانی از قبیل تثبیت کردن، پایه ای و ریشه ای نمودن، تعمیق بخشیدن، پایداری، سرشته و استوار شده، استقرار یافته و درونی شدن را یافت. معادل انگلیسی این واژه، (2) قرابت مفهومی با معانی مذکور دارد چنان چه معانی همچون رسمی کردن، وارد یا عضو نمودن کسی در سازمان یا جامعه یا فرهنگ بهمنظور بهنجار شدن، برای آن ذکر شده است. (3)

ب) جایگاه نهادینه سازی

1. آیات و روایات

در آیات و روایات، شواهدی به چشم می خورد که بر نهادینه سازی و پایداری ارزش ها و صفات اخلاقی در اشخاص و همچنین تعمیق بخشیدن آن ها در متن جامعه دلالت دارد مانند مواردی که پیرامون جایگاه، اوصاف و شرایط تبدیل یک امر به اعتقاد و باور قلبی می پردازد. همچنین مواردی که در مقام توصیف ایمان و مؤمن و یا ضدّ آن ها است. مثلاً آیه «قَالَت الاَعرَابُ آمَنَّا قُل لَم تُؤمِنوُا و لکِن قوُلوُا اَسلَمنَا وَ لَمَّا یَدخُلِ الایمَانُ فِی قُلوُبِکُم...» (4) که حاکی از امکان مقوله ایمان قلبی برای بشر است و در عین حال، برخی انسان ها از آن محروم اند. زیرا اعتقادات اوّلیّه در آن ها به پایداری و نهادینه شدن نرسیده است. افزون بر آن، می توان به

1- در لغت نامه های دهخدا، معین و عمید یافت نشد. برخی معتقدند: در حدود نیم قرن پیش، برای اوّلین بار دکتر غلام حسین صدّیقی واژه «نهاد» را معادل واژه (institution) در دروس جامعه شناسی خود به کار برد. سلطانی تیرانی، فلورا، نهادی کردن نوآوری در سازمان، ص84. (تاریخ چاپ این مطلب: 1378).
2- institutionalize
3- «Oxford, 1379, p.674» به نقل از رحیمی، محمّدرضا، نهادینه سازی وجدان کاری با رویکرد اسلامی، فصل نامه اسلام و پژوهش های مدیریّتی، پاییز و زمستان 1391، شماره 5، ص9.
4- .«عرب های بادیه نشین گفتند: ایمان آورده ایم. بگو: شما ایمان نیاورده اید، ولی بگویید اسلام آورده ایم، امّا هنوز ایمان وارد قلب شما نشده است»؛ ( سوره حجرات: آیه 14).