مهدی باوری در کودکان صفحه 144

مراکز پیش دبستانی استفاده کرد.

گفتار سوّم: الگوپذیری کودکان

یکی از جلوه های تأثیرپذیری کودکان، واکنش انفعالی آن ها در مواجهه با الگو است. او از ابتدای تولّد می کوشد تا به محیط اطراف خود توجّه نموده، آن را بشناسد و بر طبق آن، عمل و الگوبرداری کند تا بتواند با دنیایی که در آن زندگی می کند، سازگار شود. (1)کودک به طور طبیعی به سبب یادگیری مشاهده ای، تأثیرپذیری و تقلیدی (2) که از الگوهای پیرامون خود دارد، رشد می کند و ساختار تربیتی اش سامان می یابد. از این رو روش الگویی، نقش

اساسی و محوری در سازمان دادن و شکل گیری شخصیّت و رفتار کودک دارد و در واقع، نوعی هم سویی با سیر طبیعی رشد اوست.

والدین، اوّلین سرمشق و مدل برای رفتار کودک هستند. او با مشاهده ی رفتار والدین، آن را الگوی رفتاری خود قرار می دهد. به همین جهت در روایتی آمده:

«(رفتار) کودکان در اثر (خوبی های) رفتار والدین آن ها حفظ و نگهداری می شود...» (3)

همچنین پیامبراکرم صلی الله علیه و آله و سلم فرمودند:

«خداوند، فردی را که به نیکی و خیر فرزندش کمک کند مورد رحمت قرار می دهد» (4)

این نکته، کنایه از آن است که شما الگوی او خواهید بود. تلقّی کودکان از والدین در سال های نخست کودکی به نقش الگویی آنان در جهت مثبت یا منفی دامن می زند، زیرا کودکان در این ایّام، همه چیز خود را از والدین و وابسته به ایشان می دانند. چنان که در حدیثی بدان اشاره شده:

«به فرزندانتان خوبی کنید و به آنان نیکی نمایید، زیرا آنان گمان می کنند که شما ایشان را روزی

1- داوودی، محمّد، خانه بهشتی، صص57-58.
2- جهت توضیح یادگیری مشاهده ای و تقلیدپذیری، ر.ک. فصل دوم، گفتار دوم، صص 61-62 و71.
3- «عن أبی جعفر و أبی عبد الله علیه السلام: قالا یُحفَظُ الاَطفالُ بِأعمالِ آبائِهِم کَما حَفِظَ اللهُ الغُلامَینِ بِصَلاحِ أَبیهِما»؛( عیّاشی، محمّدبن مسعود، تفسیر عیّاشی، ج2، ص338، ذیل سوره کهف: آیه82).
4- «...رَحِمَ اللَّهُ اِمْرَأ أعَانَ وَلَدَهُ عَلَی بِرِّهِ...»؛( فتال نیشابوری، محمد بن احمد، روضه الواعظین و بصیره المتعظین، ج 2، ص367).