مهدی باوری در کودکان صفحه 55

خودمحوری اوست که زمینه های اجتماعی شدن را فراهم کرده (1) و همچنین همراه با روحیّه استقلال طلبی و تشخّص طلبی است. وی برخی از کارها را می تواند انجام دهد، گرچه به صورت ناقص و جزئی؛ چون در دوره ی پیش عملیاتی است. کودکان، دانشمندان کوچک اند، چون می خواهند هر کاری را تجربه کنند. (2) در این جا برخی دیگر از ویژگی های رفتاری این دوره سنّی که اهمیّت بیشتری دارند ذکر می گردد.

1. تقلید پذیری

تقلید، به طور طبیعی در دوره کودکی بیش از دیگر مراحل سنّی رخ می دهد. کودکان با توجّه کردن به محیط اطراف، مشاهدات دقیقی دارند، تصاویر و حالات و حرکات را زود به خاطر می سپارند و به دلیل تأثیرپذیری از محیط اطراف سریع می پذیرند و آیینه وار اقدام به همانندسازی رفتار دیگران می کنند. تأثیرپذیری رفتاری کودک بیشتر از راهنمایی عملی است تا راهنمایی لفظی، زیرا اعمالی که یاد می گیرد بیشتر از راه مشاهده است. (3) اغلب اعمال آن ها، انعکاسی و از روی تقلید و همانندسازی (4) نسبت به الگوهایی همچون والدین و گروه هم سال می باشد و باید آنان را مقلّدان بزرگ نامید. روان شناسان، پیرامون تقلیدپذیری در دوره کودکی به نتایجی رسیده اند که خلاصه ای از آن در اینجا ذکر می شود.

تقلید (5) یک جنبه ی پیوسته و کنشی رفتار به معنای بازپدیدآوری یا تولید مجدّد فعّال کیفیّات و خصوصیّات ادراک شده ی رفتار موجود دیگر است. تقلید، صرفاً امری غریزی یا

1- منصور، محمود، روان شناسی ژنتیک، صص 193- 196.
2- همّتی، مجید، چند ایست تا بیست (خودمهارگری کودکان)، ص74.
3- جهت تبیین «یادگیری مشاهده ای»، ر.ک: همین فصل، گفتار دوم، ویژگی 12 از حیطه شناختی، صص 61-62.
4- برخی معتقدند تقلید و همانندسازی شبیه یکدیگرند با این تفاوت که همانندسازی، الگوبرداری ناآگاهانه و ناخودآگاه از رفتار الگو است (همّتی، مجید، چند ایست تا بیست (خودمهارگری کودکان)، ص76) و تنها نسبت به کسانی صورت می گیرد که مورد علاقه شدید باشند پس انگیزه عمل در آن، علاقه شدید قلبی است. (بی ریا، ناصر و دیگران، روان شناسی رشد با نگرش به منابع اسلامی، ج1 ،ص444).
5- Imitation.